Rusya’dan önce İran kesti

Rusya ile yaşanan krizin temel gündemi olan doğalgaz kesintisi, Rusya yerine İran’dan geldi. İran “Ağır kış şartları nedeniyle iç tüketimim arttı” diyerek günlük 30 milyon metreküplük gaz akışını yarı yarıya azalttı.

Habertürk’ün haberine göre; Rusya’ya ait savaş uçağının düşürülmesinin ardından Rusya’nın yaptırımlarının ‘doğalgaza sıçrayıp sıçramayacağı’ tartışılırken, İran ‘ağır kış şartları nedeniyle iç tüketimdeki artışı’ gerekçe göstererek Türkiye’ye gönderdiği gazı kıstı. Günde 28- 30 milyon metreküp gazın geldiği İran’dan önceki geceden itibaren gaz akışı yüzde 50-60 oranında azalarak 14-15 milyon metreküp seviyelerine kadar düştü.

Elektrik santrallerinde önlem

Özellikle Doğu’da kış şartları nedeniyle tüketimin arttığı bugünlerde ısınmada sorun yaşanmaması için ilk etapta BOTAŞ, 15-20 günlük bir arz talep dengelenmesi için özel program hazırladı. Buna göre yap-işlet ve yap-işletdevret yöntemiyle çalışan doğalgaz santrallarına yazı gönderilerek bir ya da iki ünitesinde ikincil yakıta yani ‘fuel oil’e geçilmesi istendi. Türkiye, yılda yaklaşık 6 milyar metreküp gaz aldığı İran ile benzer sorunları geçmiş yıllarda da yaşamıştı. İran zaman zaman ‘kendi ihtiyacım arttı’ diyerek gazda kesintiye gitmiş, Türkiye de bunu İran gazının yüksek fiyatının yanı sıra ‘eksik teslimat’ yaptığını öne sürerek tahkime götürmüştü. Hidroelektrik santralları için de ‘kapasite artırma’ talimatı verildi.

Rusya’da gazı keserse ne olur?

Enerji yönetiminde İran gazındaki azalma nedeniyle alarm verilirken, en büyük korku benzer bir mazeret ile Rusya’dan gelen gazda da herhangi bir sıkıntı olması. Çünkü Türkiye, Rusya’dan gelen Mavi Akım’dan 47 milyon metreküp, Batı Hattı’ndan da 42 milyon metreküp gaz alıyor. Yani neredeyse günlük ihtiyacın yarısı Rus gazı ile karşılanıyor. Türkiye’nin elinde tüm arz kaynakları ile birlikte depo dahil günlük 200 milyon metreküp kapasite bulunuyor. Ağır kış günlerinde tüketim 230 milyon metreküpe kadar ulaşınca sıkıntı yaşanıyor.

Türkiye’nin doğalgaz tüketimi 2014’te 49.2 milyar metreküpe kadar ulaştı. Doğalgaz ithalatında İran’ın payı yüzde 18’lerde. Toplam gazın yüzde 19’u konutlarda ısınma, yüzde 48’i ise elektrik üretiminde kullanılıyor

İran yeni anlaşma olmadan daha fazla doğalgaz vermeyeceğini duyurmuştu

İran Ulusal Gaz Şirketi’nin Uluslararası İlişkiler Direktörü Azizullah Ramazani, “Türkiye ile yeni bir gaz anlaşması için görüşmeye hazırız” derken Tahran’ın iki ülke arasında imzalanan mevcut anlaşmaya göre daha fazla gaz sağlamasının mümkün olmadığını da söylemişti.

Yandaşlardan Tahran hava durumu raporları

Öte yandan, yandaş basın organlarında, İran’ın doğalgazda kesintiye neden olarak ağır kış şartlarını göstermesi üzerine Tahran’ın hava durumu raporları paylaşılmaya başlandı. Tahran’da önümüzdeki 10 gün içinde hava sıcaklığı 6 ile 9 arasında değiştiği iddia edilen haberler tebessüm ettiriyor.

Elektrik birim fiyatlarına yüzde 50’ye varan zam

İran gazındaki kesinti haberi ilk etkisini, Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi (PMUM) olarak ifade edilen gün öncesinde elektrik arz ve talebinin buluşturulduğu ve fiyatların belirlendiği piyasada gösterdi. Ortalama 14-15 kuruşlarda olan elektrik birim fiyatı 20-21 kuruşlara kadar çıktı.