ABD’den yeni İran hamleleri

ABD, balistik füze geliştirme programını sürdüren İran’a uygulamayı planladığı mali yaptırımları erteledi.

Beyaz Saray, Tahran ile varılan nükleer anlaşmayı sıkıntılı bir sürece sokmamak için, balistik silah programı nedeniyle İran’a yeni yaptırım uygulama planlarını ertelediği iddia ediliyor.

‘The Wall Street Journal’ gazetesinin isminin açıklanmasını istemeyen bir üst düzey yetkiliye dayanarak verdiği haberde, Amerikan Hazine Bakanlığı’nın hazırladığı mali yaptırım planının ertelendiği ancak iptal edlmediği belirtildi. Yaptırımların ne zaman yürürlüğe gireceğine dair açıklama yapılmadı.

Gazetenin haberine göre, Amerikan yönetimi İran ile balistik füze programıyla bağlantılı olan Hong Kong ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki şirket ve şahıslar hakkında yeni yaptırımlar hazırlıyor. ABD’ye göre, ekim ve kasım aylarında iki uzun menzilli füze denemesi yapan İran, Tahran’ın balistik füze geliştirilmesini yasaklayan BM kararına aykırı hareket etti.

Yaptırım planlarının nükleer anlaşmanın uygulanması önünde önemli bir engel teşkil edebileceği ve Washington ile Tahran arasındaki ilişkilerin bozulmasına yol açabileceği belirtiliyor. 2015 yılının Temmuz ayında İran ile BM Güvenlik Konseyi’nin daimi üyeleri ABD, Rusya, Çin, İngiltere, Fransa ve Almanya’dan oluşan 5+1 grubu arasında varılan anlaşmada, yaptırımların kaldırılmasına dönük karar ile birlikte bir çok şirket İran pazarına dönük adımlar atmaya başlamıştı.

Bu nedenle, yeni yaptırımların, 5+1 ülkeleri ile İran arasında uzun yıllar süren müzakerelerin ardından varılan nükleer anlaşmayı tehlikeye atmasından endişe ediliyor.

2015 yılının Kasım ayında, İran Petrol Bakan Yardımcısı Rüknettin Cevadi, İran’ın Avrupa piyasasında yeniden alacağını belirterek, Shell ve Total ile petrol anlaşmaları konusunda hazır olduklarını bildirdi.İran’ın bugüne kadar eski petrol müşterileriyle yeniden müzakereye geçtiğini ve petrol satmada bir kısıtlamanın olmadığını belirtti. Cevadi, İran petrolüne uygulanan yaptırımlar eşiğinde Suudi Arabistan’ın Avrupa ülkelerine sattığı petroldeki artışa istinaden“ Çeşitli pazarlarda petrol satan ülkeler, İran’ın yokluğunda böyle yapabiliyor” diye ekledi.

İran’a yönelik yaptırımların kaldırılmasıyla birlikte dünya tahıl ticaretinin, ülkeye olan ilgisinin artığı da belirtiliyor. Birçok dev şirket önümüzdeki yıl kısıtlamaların kaldırılması beklentisiyle birlikte İran pazarına giriş yapmaya başladı. Alman BAYWA firmasının yakın dönemde Rus buğdayı ve Güney Amerika soya küspesini İran’a sevk ettiği belirtiliyor. BUNGE, CARGİLL gibi dev şirketlerin ülkede ticari faaliyetlerini artırması bekleniyor. Dünya tarım ticaretinde önemli etkisi olan İran pazarı aynı zamanda Türkiye’deki tarım tekellerinin de ağzını sulandırıyor.
İran Petrol Bakan Yardımcısı, yaptırımlar sonrası dönemde petrol satışı için Shell ve Total şirketleri ile müzakere ettiklerini söyledi.