Elektrik ve doğalgazda arz krizi: Büyük kesintiler yolda…

Türkiye doğalgaz ve elektrik piyasalarında arz yetersizliği nedeniyle en büyük krizin yaşandığı belirtiliyor. BOTAŞ yetersizlik nedeniyle elektrik santrallerinin gazını tamamen kesti, tesislerde de elektrik üretimi durduruldu.

Cumhuriyet’ten Şehriban Kıraç‘ın haberine göre, 31 Mart 2015’te yaşanan ve saatlerce süren kesintinin ekonomiye maliyeti yaklaşık 100 milyon dolar olarak hesaplanmıştı. Geçen hafta İran’ın iklim şartları nedeniyle Türkiye’ye doğalgaz gönderimini kıstığı iddia edilmişti. Bu iddia yetkili makamlarca yalanlansa da BOTAŞ’ın özel sektöre verdiği doğalgazı yüzde 50 azaltması soru işaretlerine neden olmuştu. BOTAŞ, doğalgazda artan tüketici talebini karşılayabilmek için yeni önlem aldı ve özel sektördeki kısıntıyı yüzde 90’a çıkardı. Reuters’a bilgi veren enerji sektörü kaynakları, soğuk hava nedeniyle Türkiye’nin günlük doğalgaz tüketiminin 200 milyon metreküpün üzerine çıktığını ve talebin karşılanmasında sıkıntılar yaşandığını belirttiler.

“Kesinti yüzde 90”

BOTAŞ’ın özellikle evsel tüketimdeki talebi karşılamak için bazı tedbirleri devreye koyduğunu kaydeden bir sektör kaynağı, “Bu kapsamda BOTAŞ doğalgaz çevrim santrallerine verdiği doğalgazda dün itibarıyla kesintiyi yüzde 90’a çıkardı.

BOTAŞ ayrıca bazı sanayi kuruluşlarından kritik olmayan üretimlerini azaltmasını tavsiye etti” dedi. BOTAŞ, havaların soğuması nedeniyle evsel tüketimde meydana gelecek artışı dikkate alarak, 14 Aralık sabahından itibaren özel sektöre ve EÜAŞ’a ait santrallara verdiği doğalgazı yüzde 50 azaltmıştı. Marmara Ereğlisi’nden kamyonlara LNG ikmalini de durdurdu.

“Yüzde 38’i gazdan”

Doğalgaza derinden bağımlı elektrik sektöründe arz kısıntıları ve talebin yüksekliği serbest piyasada elektrik fiyatlarını yüzde 400’e kadar çıkardı. Türkiye’de elektrik üretiminin yüzde 38’e yakını doğalgazdan sağlanıyor. Türkiye’de doğalgaz santrallerinin kurulu güce oranı yaklaşık yüzde 31 ve bu santrallerin ürettiği elektrik toplam tüketimin yaklaşık yüzde 57’sini karşılıyor. Bu durum arzda büyük payı bulunan doğalgaz santrallarına karşı elektrik fiyatlamasını hassaslaştırıyor. Uzmanlara göre söz konusu kesintiye bağlı oluşan basınç sorununun özellikle büyük ölçekli elektrik üretim tesislerinin çalışmasını zorlaştırması fiyatları yükseliş yönünde etkiliyor. Piyasa aktörleri, döviz tarafındaki kur baskısı ile birlikte iç piyasada artan maliyetler düşünüldüğünde 1 Nisan 2017 itibariyle son tüketici için hem gaza hem elektriğe zam beklenmesinin çok olası olduğunu belirtti.

“Kışın kesinti yapamazsınız”

TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Yeşil, elektrikte üretim dağıtım ve iletimin özelleştirilmesi ile kesintilerin arttığına işaret ederek, “31 Mart 2015’te yaşanan elektrik kesintisinin aynısını yaşayabiliriz. Özelleştirme esnasında elektrikte bir tekel olması tek elden yönetilmesi gerektiğine vurgu yapmıştık. Şimdi sorunlar yaşanıyor” dedi. Elektrikte bakım gerekçesiyle planlı kesintilerin arttığına dikkat çeken Yeşil, “Planlı kesinti bahar döneminde olur. Kışın ortasında bunu yapamazsınız. Bu da sorun olduğunu gösteriyor. Devlet bir an önce elektrikte kamulaştırma yapmalı” diye konuştu. TMMOB Makina Mühendisleri Odası Enerji Çalışma Grubu Başkanı Oğuz Türkyılmaz da, enerjide karanlık bir tablo çizmek istemediğini vurgulayarak, Türkiye’nin kurulu gücünün 79 bin megawata ulaştığını, planlı bir politikayla bu kaynakları kullanması gerektiğini, Türkiye’nin şu an için yeni santrallara ihtiyacı bulunmadığını vurguladı. Türkyılmaz, enerjide geçici sıkıntıların olabileceğini söyledi.