Obama’nın fikrini değiştiren o gün: 30 Ağustos 2013

Beyaz Saray’a yakınlığıyla bilinen gazeteci Jeffrey Goldberg, ABD Başkanı’yla yaptığı uzun özel görüşmelerin ardından başkanın uluslararası ilişkilere bakışını oluşturan Obama Doktrini adlı makaleyi yazdı. İlginç anekdotların yer aldığı 19 sayfalık makalede Goldberg’e göre 2014 yılında Musul’un IŞİD’in eline geçmesi ve 3 Amerikalının başının kesilmesi Suriye’deki önceliği Esad’ın devrilmesinden IŞİD ile savaşa yöneltti.

Hürriyet gazetesinin Washington Temsilcisi Tolga Tanış, bugünkü yazısında Goldberg’in tartışma yaratan makalesini ele aldı. Tanış’ın yazısı şöyle:

ABD’nin saygın dergisi Atlantic’te çıkan yazısında, gazeteci Jeffrey Goldberg, ABD Başkanı Barack Obama’nın Ortadoğu politikasını ele alırken en önemli kırılma noktasının 24 Ağustos 2013’te Suriye’nin başkenti Şam’ın doğusundaki Guta’da yaşanan kimyasal silah saldırısı olduğunu belirtti. Obama’nın daha önce Suriye’de kimyasal silah kullanılmasını ‘kırmızı çizgi’ saydığı halde Suriye’yi vurmayı reddetmesinin Amerikan dış politikasının kalıplarını yıkmak anlamına geldiğini savundu ve Obama’nın “Bundan gurur duyduğunu” aktardı.

Obama, saldırıdan sonra Pentagon’a Suriye’deki hedefleri belirleme talimatı vermişti. Beş adet Arleigh-Burke sınıfı savaş gemisi Akdeniz’deydi, seyir füzeleri rejim hedeflerini vurmaya hazırdı. Beyaz Saray yetkilileri, Beşar Esad’ın insanlığa karşı savaş suçu işlediği tezi üzerine hazırlık yapıyordu. Obama ise rahatsızdı. ABD kamuoyu, Obama’nın saygı duyduğu Merkel gibi müttefikler pek hevesli değildi. Kongre’ye gitme kararı aldı. Obama, “Washington’da başkanların riayet edecekleri varsayılan oyun kuralları vardır” diyor şimdi. Goldberg’e göre kırmızı çizgilerini ihlal edip Suriye’yi bombalamama kararı aldığı gün Obama bu kurallara uymadı. Ve bu Obama’nın özgürleştiği gün oldu. Goldberg, “Tarih belki 30 Ağustos 2013 tarihini, Obama’nın ABD’yi felaket bir Müslüman iç savaşına sokmadığı ve İsrail, Türkiye ve Ürdün’e yönelik kimyasal saldırı riskini ortadan kaldırdığı gün olarak kaydedecek. Ya da Ortadoğu’yu ABD’nin elinden, Rusya, İran ya da IŞİD’in eline bıraktığı gün olarak hatırlayabilir” yorumunda bulundu.

‘IŞİD DOĞRUDAN TEHDİT DEĞİL’

ABD Başkanı Barack Obama, terör örgütü IŞİD için ise Goldberg’e “IŞİD, ABD’ye doğrudan bir varlık tehdidi değil” dedi. Onun yerine küresel ısınmanın daha önemli bir sorun olarak gördüğünü belirten şu sözleri sarf etti: “Eğer bu konuda biz bir şey yapmazsak, iklim değişikliği tüm dünyaya yönelik potansiyel bir varlık tehdidi.”

Makale, Obama’nın ABD için halen bir varlık tehdidi olarak görmediği IŞİD’e bakışının değişmesindeki dönüm noktasının ise 2014 Haziran’ında Musul’un düşmesi ve Suriye’deki üç Amerikalı’nın kafalarının kesilmesini olduğunu aktarıyor. ABD istihbaratı Musul’un düşeceğini öngöremezken öldürülen Amerikalılardan sonra IŞİD’i yenmek Obama için Esad’ı devirmekten daha acil bir iş haline geldi.

‘IŞİD BATMAN FİLMİNDEKİ JOKER GİBİ’

Goldberg, danışmanlarının ifadelerine dayanarak Obama’nın IŞİD’i Batman filmindeki kötü karakter Joker’e benzettiğini söylüyor: “Filmin başında Gotham kentinin çete liderlerinin buluştukları bir sahne vardır’ diyor Başkan. ‘Bunlar kenti aralarında paylaşan adamlar. Hepsi gangster ama bir tür düzen de var. Herkesin kendi bölgesi var. Ve sonra Joker geliyor ve bütün kenti ateşe veriyor. IŞİD, Joker. Bütün bölgeyi ateşe verme kapasitesi var. O yüzden savaşmamız lazım.”

‘SURİYELİ MUHALİFLERE İNANMADI’

Obama ayrıca Goldberg’e göre baştan beri Suriye’de sıradan halktan oluşan muhaliflerin, iki büyük ülke (İran, Rusya) tarafından desteklenen profesyonel ordu karşısında duramayacağına inandı. Ancak buna rağmen Amerikan istihbarat raporları çerçevesinde Esad’ın Mübarek gibi düşeceğini düşündü. ABD’ye doğrudan bir tehdit olmadığı sürece de Amerikan askerlerini insani bir durumu engellemek üzere konuşlandırmayı reddetti. Baştan beri sloganı ‘Aptalca şeyler yapmayın’ oldu: ‘Don’t do stupid shit’.

‘HEDEFTE BAĞDADİ VAR’

Goldberg’e göre, Beyaz Saray’ın çalışma ofisi West Wing’te çalışanlar, Obama’nın kendisinden önceki başkanlardan bir finansal kriz, iki de savaş devraldığını ve görevden ayrılırken de “binayı temiz bırakmak” istediğini söylüyor. Bu açıdan Obama’nın ulusal güvenlik ekibinin en öncelikli hedeflerinden biri IŞİD’in lideri Ebu Bekir El Bağdadi’yi öldürmek. Obama, 2017 ocak ayında başkanlığı bırakacak.