HAFIZA-İ BEŞER | 14 Ağustos 1956: Berthold Brecht öldü…

Geliştirdiği diyalektik (epik) tiyatroyla, geleneğin dışına çıkan Berthold Brecht, 20. yüzyıl Alman ve dünya edebiyatının en etkili sanatçılarından kabul edilir.

Brecht, 10 Şubat 1898’de Augsburg’ta doğdu. Eğitimini doğa bilimi, tıp ve edebiyat üzerine aldı. 1918’de sağlık görevlisi olarak gittiği askerde gördüğü açlık ve sefaletten etkilenmiş, savaş karşıtı tutumu belirginleşmişti.

1920 yılından itibaren tiyatrosu ve edebiyatını geliştirmek için sık sık gittiği Berlin’e 1924’te taşındı. İlk dönem eserlerinde dışavurumcu bir yaklaşıma sahip olan Brecht, bu eserlerde burjuva değerlerini ağır bir şekilde eleştirdi.

1930’lu yıllara doğru keskinleşen komünist kimliği ile kapitalist-burjuva düzenin değiştirilebileceği fikrini oyunlarıyla seyirciye anlatmaya başlamıştı. Kullandığı ‘öğretici’ metoduyla izleyenleri oyun havasının dışında tutuyor, doğruyu olasılıklı durumlar üzerinden seyirciye keşfettiriyordu.

Mahagonny Kentinin Yükselişi ve Düşüşü ile Üç Kuruşluk Opera en iyi oyunlarından kabul edilir. Her iki oyunun ulaştığı beğeniye Kurt Weil’ın caz öğeleriyle kanşmış karşıt müziğinin etkisi de büyük olur.

1933’te yazdığı Tedbir oyunu yasaklanır ve ‘vatana ihanet’ suçuyla yargılanır. Ailesiyle beraber Danimarka’ya iltica eder. Geride bıraktığı eserler ise Naziler tarafından yakılır ve Brecht, 1935 yılında vatandaşlıktan çıkarılır.

Danimarka’da kaldığı yıllarda şiir yazmaya ağırlık vermiştir. Oyunlarında kullandığı tüm mukayeseli- öğretici öğeleri şiirlerinde de kullanmıştır. Ulm Terzisi, Gelecek Kuşaklara, Okuyan Bir İşçinin Sorulanbu tür şiirlerinin en tanınmışlandır.

Savaş boyunca çeşitli ülkelerde ikamet etmiş, 1948’de Alman Demokratik Cumhuriyeti’nin daveti ile Berlin’e geri dönmüştür.1949’da kansı Helena Weigel’le birlikte, Berliner Ensemble topluluğunu kurar.Burası teorik   tartışmalar ve verimli çalışmalarla kısa sürede ‘Brechtçi’ tiyatronun merkezi olur.

1951 yılında, Demokratik Almanya Cumhuriyeti 1. Sınıf Devlet Ödülü’nü aldı. 1953 yılında PEN Yazarlar Kulübü başkanı seçildi. 1954 yılında Halklararası Barış ve Anlaşma Stalin Ödülünü aldı.

12 Ağustos 1956’da, kalp krizi geçirdikten birkaç gün sonra bugün Brecht Evi denilen evinde hayatını kaybetti.