Cumhurbaşkanı’nın kararname yetkisiyle ilgili dikkat çeken karar

Anayasa Mahkemesi, CHP milletvekillerinin Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri (CBK) ile düzenlenen bazı kuralların iptali için açtığı davaları görüşerek karara bağladı. Mahkemenin gerekçeli kararları Resmi Gazete’nin bugünkü sayısında yayımlandı.

Buna göre AYM, Anayasa’nın 148’inci maddesinde CBK’ların şekil ve esas bakımdan Anayasa’ya uygunluğunun denetlenmesinin öngörüldüğü belirtilerek, yargısal denetim görev ve yetkisinin de Anayasa Mahkemesine verildiği ifade edildi.

“Anayasa’da Cumhurbaşkanı’na CBK çıkarma yetkisi verilmekle birlikte bu yetki sınırsız değildir” denilen karar şöyle:

“Kanunlardan farklı olarak Anayasa’da CBK’yla düzenlenecek konular sınırlandırılmıştır. Konu bakımından yetki yönünden getirilen bu sınırlamalar Anayasa’nın 104. maddesinde düzenlenmiştir.

Anılan maddenin on yedinci fıkrasında Cumhurbaşkanı’nın yürütme yetkisine ilişkin konularda CBK çıkarabileceği; temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle, siyasi haklar ve ödevlerin CBK’yla düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Yine aynı fıkrada Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen ve kanunda açıkça düzenlenen konularda CBK çıkarılamayacağı hüküm altına alınmıştır.

CBK’ların yukarıda belirtilen konu bakımından yetki kurallarına uygun olmaması durumunda içeriği Anayasa’ya aykırılık oluşturmasa bile bu düzenlemelerin Anayasa’ya uygunluğundan söz edilemez. Konu bakımından yetki yönünden herhangi bir aykırılık tespit edilmemesi durumunda ise CBK’ların içerik yönünden Anayasa’ya uygunluk denetimi yapılmalıdır.”

İKİ RET BİR KABUL

BirGün‘ün haberine göre, mahkeme, YAŞ’ın sekretaryasının Cumhurbaşkanı tarafından belirlenecek bir makam tarafından yapılması ile Cumhurbaşkanlığı Yüksek İstişare Kurulu’nun kurulmasına ilişkin kararnamelerin iptal istemini reddetti. Türkiye’nin tanıtımı için yurt dışında yapılacak mal ve hizmet alımlarında yükleniciye bütçe dışı avans olarak ön ödeme yapılabilmesine ilişkin hüküm ise iptal edildi. Tüm kararlar oy çokluğu ile alındı.

BAŞKAN DA İPTAL DEDİ

AYM, Yüksek Askerî Şûra’nın sekretarya hizmetlerinin Cumhurbaşkanı tarafından belirlenecek bir makam tarafından yürütülmesine ilişkin kararnamenin iptal istemini 4’e karşı 12 oyla aldı. Başkan Zühtü Arslan da iptal yönünde oy kullandı.

Arslan, karara katılmama gerekçesini “Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlemesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz” hükmüne dayandırdı.

OY BİRLİĞİ YOK

Anayasa Mahkemesi, Cumhurbaşkanlığı Yüksek İstişare Kurulu’nun kurulmasına ilişkin 1. numaralı Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin iptal isteminde de oy birliği sağlayamadı. Kurul üyelerinin Cumhurbaşkanınca belirlenmesine dair kararnamenin hükmünün iptal istemi 1’e karşı 15 üyenin oyuyla reddedildi. Kurul üyelerine yapılacak ödemelerin Cumhurbaşkanınca belirlenmesine ilişkin hükme karşı çıkanların sayısı ise daha fazla oldu. Bu hüküm de 5’e karşı 11 üyenin oyuyla reddedildi. Başkan Arslan bu karara muhalif kaldı.

Uygulamanın iptalini isteyen beş üye, maaş hakkının temel hak niteliğindeki mülkiyet hakkının konusu olduğunu bu nedenle CBK ile belirlenemeyeceğini savundu.