8 bin yıllık mağarayı tehdit eden maden projesine yargı dur dedi
Diyarbakır'da 8 bin yıllık tarihiyle bilinen Birkleyn Mağaraları'nı tehdit eden maden projesine yargıdan durdurma kararı geldi. Mahkeme, projenin kültürel miras ve ekosisteme zarar verebileceği gerekçesiyle 'ÇED gerekli değildir' kararının yürütmesini kesin olarak durdurdu.
Diyarbakır 1. İdare Mahkemesi, Birkleyn Mağaraları yakınında yapılması planlanan maden projesine verilen “ÇED gerekli değildir” kararını kesin olarak durdurdu. Mahkeme, projenin ekosistem ve kültürel miras üzerinde telafisi güç zararlar oluşturabileceği uyarısında bulundu.
Diyarbakır Barosu Çevre Komisyonu Başkanı Ahmet İnan, bölgenin mitolojik önemi olduğuna dikkat çekti. İnan, “Nerede bir taş ocağı yapılmaz, nerede bir maden faaliyeti yapılmaz diye örnek gösterilse burası gösterilir” dedi.
Diyarbakır Barosu Çevre Komisyonu, bölgede kireçtaşı ocağı, kırma-eleme tesisi ve beton santrali kurulması planına karşı dava açtı. Kurum, Diyarbakır Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’nün 14 Haziran 2023 tarihli “ÇED gerekli değildir” kararının iptalini istedi.
MAHKEMEDEN KESİN KARAR
Diyarbakır 1. İdare Mahkemesi, projenin uygulanması halinde sağlıklı ve dengeli çevrede yaşama hakkının ihlal edilebileceğine hükmetti. Mahkeme, oy birliğiyle “ÇED gerekli değildir” kararının yürütmesini itiraz yolu kapalı olmak üzere durdurdu.
Ahmet İnan, mahkemenin kararını olumlu bulduklarını belirtti. İnan, “Burası birinci derece arkeolojik sit alanı olmasına rağmen buranın maden ruhsatlarına açılması, aslında Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü’nün ne kadar görevini ihmal ettiğini gösteriyor” diye konuştu.
BİLİRKİŞİ RAPORU ETKİLİ OLDU
İnan, bilirkişi raporunun bölgenin korunması gereken kültürel alan olduğunu, önemli doğa alanı olduğunu ve canlı çevreye zarar vereceğini belirttiğini söyledi. Mahkemenin bu rapora dayanarak yürütmeyi durdurma kararı verdiğini aktardı.
“TÜM KURUMLARIN SORUMLULUĞU VAR”
İnan, projenin mahkemeye taşınmadan engellenmesi gerektiğini vurguladı. “Burada Diyarbakır’daki tüm kurumların, aynı zamanda ülkedeki tüm kurumların sorumluluğu var” diyen İnan, bu tür talan projelerine izin verilmesinin başka alanlara da sıçrayabileceği uyarısında bulundu.
“HENÜZ KEŞFEDİLMEMİŞ POTANSİYEL”
Birkleyn Mağaraları’nın anıtlar, kitabeler ve heykeller içeren birinci derece arkeolojik sit alanı olduğunu belirten İnan, alanın henüz tam olarak keşfedilmediğini söyledi. İnan, “Belki de bir Göbeklitepe ortaya çıkacak, belki de bir Karahan Tepe ortaya çıkacak. İnanılmaz bir potansiyel” ifadelerini kullandı.
“JEOLOJİK MİRAS ALANI”
İnan, Birkleyn Mağaraları’nın Uluslararası Doğa Koruma Örgütü tarafından önemli doğa alanı ilan edildiğini hatırlattı. Alanın endemik flora ve fauna açısından zengin olduğunu ve Dicle Üniversitesi tarafından jeolojik miras alanı olarak tescil edildiğini belirtti.
“DÜNYANIN BAŞLANGICI VE BİTTİĞİ YER”
Bölge halkının mağaraları mitolojik bir alan olarak gördüğünü aktaran İnan, “Dünyanın başladığı ve bittiği, ölümsüzlük suyunun aktığı Dibni Çayı diye mitolojiye konu olmuş bir alan” dedi. İnan, mahkeme kararının projeyi durdurduğunu ancak bölgenin korunması için daha fazla çalışma yapılması gerektiğini söyledi.
