AKP’nin Rabia’sı: Bir siyasal simgenin dönüşümü

Siyaset, yalnızca söylemler ve politikalar üzerinden değil, aynı zamanda simgeler üzerinden de yürütülen bir mücadeledir. Parti logoları, kıyafet tercihleri, hatta bıyık biçimi dahi taşınan siyasal kimliği ele verebilir.

Siyasal simgeler söz konusu olduğunda el işaretleri, ideolojik aidiyetin en görünür ifadelerinden biri olarak öne çıkar. Sol gelenekte yumruk belirleyici bir semboldür; sol elin yumruk yapılıp havaya kaldırılması daha çok devrimci bir duruşu ifade eder. Komünistler emeği temsil eden eli yumruk yaparak kaldırır; bu duruş kararlılığın, gücün ve emeğin simgesi olarak kabul edilir.

Batı dillerinde “zafer” anlamına gelen kelimenin ilk harfini temsil eden “V” işareti, orta ve işaret parmağının yukarı doğru açılmasıyla yapılır; ülkemizde ise daha çok Kürt siyasetinin taraftarları tarafından tercih edilmektedir.

Türkiye’de faşist/milliyetçi hareket ise “kurt” işaretini benimsemiştir ve bu simge bugün kendisine milliyetçi diyen faşist partilerin ortak sembolü hâline gelmiştir. Necmettin Erbakan’ın başparmağını havaya kaldıran selamı ve Turgut Özal’ın iki elini başının üstünde kenetleyen duruşu, liderlerin kişisel imzaları olarak siyasal hafızada yer etmiştir.

Recep Tayyip Erdoğan ise siyasal simge repertuvarına “Rabia” işaretini eklemiştir. Ancak bu işaretin ortaya çıkışı, taşıdığı anlam ve zaman içinde geçirdiği dönüşüm, AKP’nin siyasal pratiğine dair önemli ipuçları sunmaktadır.

Rabia işareti, başparmağın içeriye doğru katlanması ve diğer dört parmağın yukarıya doğru açık tutulmasıyla yapılır. Bu işaret, aslında Mısır kaynaklıdır. Kahire’deki Rabia Meydanı’nda toplanan Müslüman Kardeşler (İhvancılar) mensupları, Sisi darbesini protesto ederken bu simgeyi kullanmışlardır. AKP, söz konusu işareti buradan alarak İslamcı siyaseten gereği olarak kullanmış, sonrasında ise Türkiye’nin iç siyasal söylemine uyarlamış ve “Tek millet, tek bayrak, tek vatan, tek devlet” sloganıyla birlikte simgeleştirmiştir. Hatta bu doğrultuda 2017 yılında AKP tüzüğünün dördüncü maddesi de değiştirilmiştir.

AKP, iktidara gelirken “3Y” olarak formüle edilen bir söylem geliştirmişti: “Yolsuzluk, yoksulluk ve yasaklarla mücadele.” Bu hamasi söylem, partinin iktidar öncesi en temel taahhüdüydü. Ancak aradan geçen yirmi dört yıllık iktidar pratiği, bu sözlerle neredeyse taban tabana zıt bir tablo ortaya koymaktadır.
Bu süreçte AKP içinden onlarca yolsuzluk vakası ortaya çıkmış; ancak parti, her seferinde muhafazakâr topluma seslenecek başlıklar ve simgeler bularak skandalların üstünü örtmeyi başarabilmiştir. “Türban mağduriyeti” bunun en bilinen örneğidir. Siyasal gündem her sıkıştığında konu farklı alanlara çekilmiş; Ayasofya’nın camiye çevrilip siyasi bir gösteriye dönüştürülmesi de bu yönelimin bir başka örneği olmuştur. Rabia işareti de benzer bir siyasal manipülasyonun ürünü olarak özünde AKP’nin kurduğu düzeni örtme işlevi görmüştür.

Bugün ülkenin içinde bulunduğu durum, AKP’nin yirmi dört yıllık iktidarının sorgulanmasını zorunlu kılmaktadır. Bir yanda fon yolsuzlukları, diğer yanda yasaklar… Gerçekleri açığa çıkaran gazeteciler tutuklanarak cezaevine gönderilmekte, televizyon kanalları karartılmaktadır.

Bir yanda yolsuzluklar, diğer yanda derinleşen yoksulluk… Enflasyon emekçilerin belini bükerken yoksulluk ve işsizlik günden güne artmaktadır. Tüm bunların yanında AKP tarafından üretilen yalanlar ise hiç bitmemektedir.

Yoksullukla, yasaklarla ve yolsuzlukla mücadele vaadiyle iktidara gelen AKP; bugün yasakların, yolsuzluğun, yoksulluğun ve yalanların partisine dönüşmüştür.
AKP’nin Rabia’sı artık başka bir şeyi simgelemektedir: Yukarı kalkan o dört parmak; yolsuzluğun, yoksulluğun, yalanların ve yasakların simgesine dönüşmüş durumdadır.