Cepheden cepheye doludizgin

Bir ordunun aynı anda kaç cephe açabileceği, cesarete değil sahip olduğu olanaklara bağlıdır. Cephe açmak kolaydır. Zor olan tüm cephelerde üstünlüğü korumaktır. Cepheler çoğaldıkça asker, mühimmat, lojistik ve dikkat bölünür. Daha da önemlisi, başlangıçta birbirine uzak duran “düşmanlar” ortak bir tehdide karşı birleşebilir.

Türkiye’nin bugünkü siyasi ikliminde AKP iktidarı dışarıda cephe azaltırken içeride muhaliflere karşı çok cepheli bir kuşatma stratejisi yürütüyor. Belediye başkanları, gazeteciler, avukatlar, sendikacılar, sanatçılar da giderek genişleyen “düşman” listesinin içine girdi. AKP iktidarı, farklı çevrelerden çok sayıda insanı aynı anda karşısına alarak halka karşı güç gösterisi yapıyor. Bu stratejik yaklaşımın devletin mutlak gücü olarak yansıtılması, iktidar yandaşlarının bir arada durmasını sağlıyor.

Özellikle 19 Mart 2025’te Ekrem İmamoğlu’nun gözaltına alınması ve ardından CHP’li belediyelere, bürokratlara ve parti örgütüne yönelik soruşturma ve tutuklama dalgaları, bu stratejinin en görünür örneklerinden biri oldu. Human Rights Watch, yayımladığı raporunda bu sürecin ana muhalefet partisinin siyasal örgütlenme ve serbest seçim hakkını tehdit eden eşgüdümlü bir baskıya dönüştüğüne dikkat çekiyor .

Baskı yalnızca belediyelerle sınırlı değil. Söz konusu rapora göre özellikle siyasi davalarda müvekkillerini savunan veya insan hakları savunusu yapan avukatlar yoğun yargısal tacize maruz kalıyor. İmamoğlu’nun avukatlarından Mehmet Pehlivan’ın tutuklanması bunun tipik örneklerinden biri. Sanatçılar ise giyimleri, tavırları ve söylemleri üzerinden hedef haline getiriliyor. Açılan davalarda “kamu ahlakına aykırılık” ve “müstehcenlik” gibi esnek yorumlanabilir gerekçeler ileri sürülüyor. Geniş kitleler tarafından beğeniyle izlenen Deniz Göktaş’ın sergilediği komedi gösterisi nedeniyle tutuklanması, iktidarın bir cepheden diğerine doludizgin koştuğunun göstergelerinden biri.

Gazeteciler açısından da durum farklı değil. Türkiye Gazeteciler Sendikası’nın Nisan 2025-Nisan 2026 raporuna göre en az 53 gazeteci hakkında soruşturma açıldı, 67’si gözaltına alındı, 19’u tutuklandı .

İş insanları, sivil toplum aktörleri ve bazı dini cemaat liderleri de hedefe konulunca iktidarın kendisine tehdit olarak gördüğü her kesim için cephe açtığı söylenebilir. Ne var ki zor aygıtları rıza üretmede aciz kaldıkça kullanım ömürleri de kısalıyor. İktidarın karşısına aldığı her yeni kesim, potansiyel olarak muhalefeti genişletiyor. Savaşın mantığı burada da işliyor. Açılan her yeni cephe, normal koşullarda yan yana gelmesi beklenmeyen kesimleri ortak bir düzlemde yer almaya itiyor. Bir ordu hesapsızca cephe sayısını artırdığında kaybetme riskini de göze alıyor demektir.

Örneğin kamuoyunda sempati duyulan bir kişiye operasyon düzenlendiğinde arkasındaki toplumsal çevre de politize olup ana muhalefete yakınlaşabiliyor. Böylece iktidarın muhalif seçmeni sindirme, yılgınlığa düşürme ve sandıktan soğutma stratejisi “hak, hukuk, adalet” isteyen milyonların kabaran öfkesine yeniliyor. İktidarın muhalefet partilerini siyasi mühendislik yoluyla bölmesi, muhalif seçmenlerin  bölünmesi anlamına gelmiyor.

Öte yandan yürütülen stratejinin yarattığı tahribat yalnızca siyasi alanla sınırlı değil. Belediyelere yönelik müdahaleler, kayyım uygulamaları ve bazı şirketlerle dini vakıfların mal varlıklarına ilişkin tasarruflar, operasyonların mali kaynak yaratma niyetiyle yapıldığını da gösteriyor. Ne var ki açılan her cephe, devletin ekonomik ve idari kapasitesi üzerinde baskı oluşturma potansiyeli taşıyor. Çünkü her yeni operasyon, özellikle güvenlik ve yargı sistemindeki insan gücünün, zamanın ve kamu kaynaklarının tüketilmesine neden oluyor. İktidar çevreleri tüm bu sistematik operasyonları yolsuzlukla mücadele olarak sunsa da davaların zamanlaması, hedef seçiciliği ve tutuklama gerekçelerinin keyfiliği kamuoyunu ikna etmiyor. Tersine, hukuka güveni zedeleyen yargı süreçleri, uluslararası itibar kaybı ve yatırım ortamında belirsizlik gibi etmenler nedeniyle kamu bütçesine ek maliyetler getiriyor. Kayyım ve el koymalar kısa vadede kaynak yaratsa da yargı yükü ve yatırımcı güvensizliği bütçeyi tehdit ediyor. Açığı kapatmak için devreye sokulan yeni operasyonlar ise çözüm olmaktan çıkıp sorunun ta kendisine dönüşerek kısır döngüyü derinleştiriyor.

Sonuçta iktidarın açtığı her yeni cephe, bir yandan karşısındaki toplumsal kesimleri çoğaltırken diğer yandan kendi kaynaklarını ve yönetme kapasitesini daraltıyor. Başlangıçta güç gösterisi gibi görünen bu strateji, cepheler arttıkça zafiyete dönüşme riski taşıyor. Otoriter yönetimleri, aynı anda kaç cephe açabildiğiyle değil, bu cephelerde ne kadar süre ayakta kalabildiğiyle değerlendirmek gerekiyor.

NOTLAR

1. https://www.hrw.org/world-report/2026/country-chapters/turkiye

2. https://tgs.org.tr/tgs-basin-ozgurlugu-raporu2025-2026/