Gıdada zam fırtınası durmak bilmiyor

Ramazan ayında zamlanan gıda fiyatlarıyla dar gelirli yurttaşlar için zorluklarla başladı. Ramazan boyunca birçok market indirim ve sabit fiyat kampanyası uygulayacağını açıklamasına rağmen, Türkiye Ziraat Odaları Birliği istatistikleri marketlerdeki 39 ürünün 32’sinde fiyat artışı yaşandığını gözler önüne serdi.

Ticaret Bakanlığı, Ramazan öncesinde gıda arzı ve fiyat istikrarının sağlanmasına yönelik kapsamlı tedbirleri kamuoyuna duyurdu. Bakanlık, temel gıda ürünlerine uygun fiyatlarla satılması için perakende sektörünün temsilcileriyle görüşmeler yaparak indirim kampanyaları konusunda mutabakata varıldığını açıkladı. Türkiye genelinde yaklaşık 8 bin üyesi bulunan Türkiye Perakendeciler Federasyonu (TPF) yüzlerce temel gıda ürününde fiyatları Ramazan bayram sonuna kadar sabitleme ve birçok kategoride indirim kararı aldıklarını açıkladı.

VERİLER İNDİRİM KAMPANYALARIYLA ÇELİŞİYOR  

Birçok marketin açıkladığı indirim ve fiyat sabitleme kampanyalarına karşın veriler, yurttaşların karşı karşıya kaldığı ekonomik durumu ve fiyat tablosunu çarpıcı biçimde gözler önüne serdi. Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) verilerine göre marketlerdeki 39 ürünün 32’sinde fiyat artışı yaşanırken, sadece 7’sinde fiyat düşüşü gerçekleşti. Aynı marka ve gramajdaki ürünlerin farklı marketlerdeki fiyat farkı yüzde 68,3’e kadar ulaştı.

TZOB’un açıkladığı sonuçlara göre markette en fazla fiyat artışı yüzde 197,4 ile limonda görüldü. Limondaki fiyat artışını yüzde 149,2 ile kabak, yüzde 117,1 ile fındık, yüzde 108,8 ile elma izledi. Markette fiyatı en çok düşen ürünler ise yüzde 41,9 ile kuru soğan, yüzde 31,9 ile kuru fasulye, yüzde 26,4 ile nohut ve yüzde 18,3 ile beyaz lahana oldu. TZOB Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, “Geçtiğimiz yılın Ramazan öncesine göre bu sene tüketicilerimiz marketten limonu 3 kat, kabağı 2,5 kat, fındığı 2,2 kat ve elmayı 2,1 kat fazlaya alarak tüketmek zorunda kalacaklar. Geçen yıl ile bu yılın Ramazan ayı öncesine göre üreticide 31 ürünün 21’inde fiyat artışı, 9’unda fiyat düşüşü görülürken 1 üründe fiyat değişimi yaşanmadı” dedi.

39 ÜRÜNÜN 32’SİNE ZAM GELDİ

Bayraktar, son bir yıllık sürede marketteki 39 ürünün 32’sinde fiyat artışı yaşandığını vurgularken 28 Ocak-12 Şubat tarihleri arasındaki 15 günlük kısa süreli değişimleri de paylaştı. Buna göre, Ramazan öncesindeki dönemde marketlerdeki 41 ürünün 27’sinde fiyat artışı yaşandığını kaydederek şunları söyledi: “15 günlük süreçte markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 42,9 ile pırasa oldu. Pırasayı yüzde 32,1 ile marul, yüzde 27,4 ile kabak, yüzde 25,6 ile sivri biber izledi. Üretici tarafında ise 33 ürünün 21’inde fiyat artışı yaşandı. Üreticide en fazla fiyat artışı yüzde 47,3 ile maydanozda görülürken, bunu yüzde 36,1 ile marul, yüzde 28,8 ile mandalina izledi. Üreticide en çok fiyat düşüşü ise yüzde 17 ile karnabaharda gerçekleşti.”

MUTLU: 1 KİLO DANA ETİ 22 DOLAR

İstanbul Perakendeciler Derneği (İstanbul PERDER), Et ve Süt Kurumu ile yapılan protokol kapsamında kırmızı et ve tereyağı fiyatlarının 22 Ocak’tan itibaren Ramazan ayı sonuna kadar sabitlendiğini açıklamıştı. Buna göre üye marketlerde dana kıymanın 485 lira, dana kuşbaşının 510 lira ve tereyağının 384 liradan satışa sunulacağı kamuoyuyla paylaşılmıştı. İktisatçı İnan Mutlu, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Türkiye’de dana eti fiyatlarının artışına ilişkin değerlendirmede bulundu. Mutlu, son verilere göre Türkiye’de bir kilogram dana etinin fiyatının 22 dolar seviyesine yaklaştığını ifade etti. Paylaşımında fiyat tartışmalarına da değinen Mutlu, “8-10 dolara dana eti nerede tüketiliyor diyenlere gelsin” diyerek cevap verdi.

UKRAYNA’DA ETİN KİLOSU SADECE 7 DOLAR

İnan Mutlu ayrıca karşılaştırma yapmak amacıyla Ukrayna’daki fiyatlara dikkat çekerek, yıllardır savaş koşulları altında bulunan ülkede bir kilogram dana etinin yaklaşık 7 dolar civarında olduğunu belirtti. Mutlu bir başka paylaşımında ise; “Neden ucuz gıdaya erişemiyoruz? Çünkü merkezi yönetim bütçesinden yapılan tarımsal destek ödemeleri oranı ciddi biçimde azalıyor. 2025’te tarımsal destek payı yüzde 1,1. 2007’de oran yüzde 2,7’ydi” ifadelerini kullandı.

GÜRER: TARLADA MALİYET ARTIYOR, SOFRADA FİYAT KATLANIYOR

TÜİK verilerine göre Tarım-ÜFE’nin aylık yüzde 8,46 artarak son yedi ayın en yüksek seviyesine çıktığını anımsatan CHP Niğde Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, “Üretici enflasyonu bir ayda yüzde 8’den fazla artıyorsa, bu durum birkaç ay sonra market raflarında yeni zam dalgası anlamına gelir” dedi. Meyvede yıllık artışın yüzde 109’u geçtiğini, sebzede ise sadece bir ayda yüzde 30,43’lük artış yaşandığını belirten Gürer, şu değerlendirmede bulundu: “Geçen yıl 200 liraya dolan mütevazı bir meyve sepeti bugün 400 liraya çıktı. Bu, en temel gıda ürünlerinde yüzde 100 artış demektir. ‘Enflasyon düştü’ denilen bir ortamda halkın sofrası küçülüyor. Bir yılda iki katından fazla artan meyve fiyatı, dar gelirlinin sofrasından eksilen öğündür. Sebzede bir ayda gelen yüzde 30’luk zam, mutfaktaki yangının ne kadar büyüdüğünü gösteriyor. Düşük asgari ücretle, düşük emekli maaşıyla pazar arabasının neden boş kaldığı bu rakamlarda gizli.”