İstanbul’da sahillerin beşte biri halka kapalı

İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne (İBB) bağlı İstanbul Planlama Ajansı’nın (İPA), araştırmasına göre toplam kıyı uzunluğu 647 km olan İstanbul’da sahillerin yüzde 69’u vatandaşların kullanımına açık ve erişilebilir durumdayken yüzde 20’si ise geçişe ve kullanıma tamamen kapalı. İPA’nin son Kent Gündemi Araştırmaları raporuna göre kentte nüfusun sadece yüzde 12’si yaya olarak 15 dakikada kıyıya erişebilme imkanına sahip. Rapora göre vapurları en çok öğrenciler ve 65 yaş üstü vatandaşlar kullanıyor.

İBB bağlı İPA, Kent Gündemi Araştırmaları serisinde ocak ayında İstanbulluların deniz ile ilişkisini inceledi. “İstanbul’da Mavi Kamusallık: Gündelik Hayatta Denizle Temaslar” raporu için 3-18 Aralık tarihleri arasında Üsküdar, Beyoğlu, Beşiktaş, Beykoz, Zeytinburnu, Bakırköy, Fatih, Kadıköy, Maltepe ve Kartal ilçelerinde amatör balıkçılar, deniz sporlarıyla ilgilenenler, deniz ulaşımından yararlananlar, sahilleri yürüyüş ve piknik yapmak için kullananlarla görüşüldü. Raporda, İPA tarafından aylık olarak hazırlanan İstanbul Barometresi’nde konuyla ilgili sorulan soruların yanıtlarından da yararlanıldı.

“MERKEZ İLÇELERDE KIYIYA ERİŞİM KISITLI”

Rapor kapsamında yapılan analize göre İstanbul kıyı şeridinin yüzde 69’u tamamen açık ve erişilebilir durumda. Yüzde 12’si yarı geçirgen, yüzde 20’si ise geçişe ve kullanıma kapalı. Erişime açık kıyıların büyük bölümü İstanbul’un Karadeniz sahillerinde yer alırken merkez ilçelerde erişimin daha kısıtlı olduğu görüldü. İstanbul Boğazı ve Haliç kıyılarına bakıldığında, kıyı şeridinin yüzde 58’inin kullanıma açık, yüzde 29’unun kapalı olduğu ve yüzde 13’ünün ise yarı geçirgen olduğu görüldü. Boğazda özellikle askeri alanlar ve yalıların, sahile erişime kapalı alanların oranını artırdığı tespit edildi.

HANGİ İLÇELER SAHİLİ DAHA ÇOK KULLANABİLİYOR?

İstanbul genelinde kayıtlı nüfusun yalnızca yüzde 12’si yani yaklaşık 1,8 milyonu yaya olarak 15 dakika kıyıya erişebiliyor. 15 dakika içinde kıyıya erişebilen nüfus oranı en yüksek ilçeler Adalar, Beyoğlu, Fatih ve Bakırköy olarak sıralanıyor. Nüfusun yüzde 27’sine denk gelen yaklaşık 4,2 milyon kişi ise 30 dakika içinde kıyıya erişme imkanına sahip.

“İSTANBULLU DENİZE GİRMİYOR, İZLİYOR”

Rapora göre kent sakinlerinin büyük bir bölümünün İstanbul’da denize girmeyi kirlilik ve hijyen kaygıları nedeniyle tercih etmiyor. Araştırma, denizle temasın çoğunlukla görsel ve dolaylı düzeyde gerçekleştiğini ortaya koyuyor. İstanbulluların yüzde 57,2’si sahile yürüyüş amacıyla gidiyor. Yüzde 42,2’si de oturmak ve manzara izlemek amacıyla sahile gittiğini belirtiyor. Yüzde 11,3 piknik yapmak, yüzde 6,9 balık tutmak, yüzde 4,3 koşu yapmak için deniz kenarına gidiyor. Katılımcıların sahillerin geçmiş ve bugünkü dönüşümüne dair değerlendirmesi sorulduğunda Beltur kafelerinin yaygınlaşması ön plana çıkıyor. Rapor, kıyı mekânlarında yeme-içme ihtiyacının daha hesaplı düzeyde karşılanabilmesini sağlayan kafelerin, özellikle gençler ve düşük gelir grupları için kıyıyı daha erişilebilir kıldığını ortaya koydu.

DENİZ ULAŞIMI YAZIN NEDEN ARTIYOR?

BELBİM verilerine göre 2025 yılında deniz ulaşımının toplam ulaşımdaki payı kış aylarında yüzde 2 düzeyindeyken, ilkbaharla birlikte yüzde 3’e, yaz aylarında da yüzde 4’e yükseldi. Rapora göre bu artışın nedeni hava koşullarından çok yaz aylarında İstanbulluların turizm ve boş zamanlarını değerlendirmek, nefes almak amacıyla deniz ulaşımını kullanması. Deniz ulaşımının tercih edilme nedenlerinin başında yüzde 43,5 ile keyifli ve manzaralı yolculuk, ardından yüzde 24,7 ile hız avantajı geliyor. Rapora göre toplam deniz geçişlerinin yüzde 27,5’ini öğrenciler gerçekleştiriyor. 65 yaş üstü kullanıcılar da yüzde 7,8’lik payla deniz ulaşımını en çok kullananlar sıralamasında ikinci sırada yer alıyor.