Rabia Naz başvurusunda AİHM Türkiye’den savunma istedi

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), 11 yaşındaki Rabia Naz Vatan’ın ölümüne ilişkin başvuruda Türkiye’ye sorular yöneltti. AİHM, Anayasa Mahkemesinin (AYM) verdiği ihlal kararı ve 350 bin liralık tazminatın yeterli olup olmadığının yanı sıra ölümle ilgili etkili bir soruşturma yürütülüp yürütülmediğini gündeme getirdi.

Rabia Naz Vatan, 12 Nisan 2018’de yaralı olarak hastaneye kaldırıldı ve kurtarılamadı. Ölümüne ilişkin yürütülen soruşturmada savcılık, Vatan’ın binadan düşme sonucu hayatını kaybettiği yönünde değerlendirmede bulundu.

Vatan ailesi ise bu değerlendirmeye itiraz etti. Ailenin yaptığı bireysel başvuruyu karara bağlayan AYM, 29 Mayıs 2025’te yaşam hakkının ihlal edildiğine hükmederek aileye 350 bin lira tazminat ödenmesine karar verdi. AYM, soruşturmanın özensiz yürütüldüğünü belirtirken yeniden soruşturma kararı vermedi.

AİLE AİHM’E BAŞVURDU

Vatan ailesi, kızlarının ölüm nedenine ilişkin yürütülen soruşturma ve yargı sürecinin şüphelerin tamamını gidermediğini belirterek AİHM’e başvurdu. Aile, başvurusunda AYM kararının somut bir sonuç doğurmadığını, ölümle ilgili soruşturmanın yeniden açılmadığını belirtti. Medyascope’tan Fırat Fıstık’ın haberine göre AİHM ise başvuru kapsamında üç temel konuya ilişkin Türkiye’ye sorular yöneltti.

AYM’NİN VERDİĞİ TAZMİNAT YETERLİ Mİ?

AİHM, ilk olarak ailenin mağduriyetinin devam edip etmediğini gündeme getirdi. AYM’nin soruşturmanın yürütülmesinde eksiklikler bulunduğunu kabul ederek aileye 350 bin lira tazminat verilmesine hükmetmesine karşın soruşturmanın yeniden açılmadığına dikkat çekildi. AİHM, verilen tazminatın tek başına yeterli olup olmadığını sordu.

ETKİLİ SORUŞTURMA YÜRÜTÜLDÜ MÜ?

AİHM’in yönelttiği ikinci soru ise Türkiye’nin etkili soruşturma yükümlülüğüne ilişkin oldu. Mahkeme, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) 2. maddesinin usul boyutu kapsamında Rabia Naz Vatan’ın ölüm koşullarını aydınlatmaya yönelik soruşturmanın yeterli olup olmadığını ve Türkiye’deki hukuk sisteminin bu yükümlülüğü yerine getirmeye elverişli olup olmadığını sordu.

AYM SÜRECİNİN UZUNLUĞU DA GÜNDEMDE

AİHM ayrıca AYM’nin başvuruyu yaklaşık beş yıl sonra karara bağlamasını da gündemine aldı. Mahkeme, bu sürenin AİHS’nin 6/1. maddesinde düzenlenen “makul süre” şartını ihlal edip etmediğinin açıklanmasını istedi.

NE OLMUŞTU?

Rabia Naz Vatan, 13 Nisan 2018’de Giresun’un Eynesil ilçesinde evlerinin önünde ağır yaralı halde bulundu ve kaldırıldığı hastanede hayatını kaybetti.

İlk soruşturma sürecinde ölümün yüksekten düşme sonucu gerçekleştiği yönünde değerlendirme yapıldı. Ailesi ise bu sonuca itiraz etti. Baba Şaban Vatan, kızına bir aracın çarptığını ve ardından Rabia Naz’ın evlerinin önüne bırakıldığını ileri sürdü.

Şaban Vatan’ın iddialarının ardından trafik kazası ihtimali de gündeme geldi. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesinden alınan raporda, ölümün trafik kazasına bağlı çarpma sonucu meydana gelmiş olabileceği yönünde değerlendirme bulunduğu kamuoyuna yansıdı.

Şaban Vatan, kendi araştırmalarında Eynesil’deki bazı siyasi bağlantılara dikkat çekerek soruşturmanın bu nedenle gerektiği gibi yürütülmediğini savundu. Bu iddia, soruşturma süreci boyunca Vatan’ın dile getirdiği temel tezlerden biri oldu.