The New York Times’tan dikkat çeken başyazı: Trump 1 milyar 408 milyon 500 bin doları nasıl cebe indirdi?

ABD’nin en etkili gazetelerinden The New York Times, Donald Trump’ın ikinci başkanlık döneminde kamu gücünü kişisel çıkarları için nasıl kullandığını mercek altına aldı.

Gazetenin editoryal kurul imzasıyla yayımlanan “Trump 1 milyar 408 milyon 500 bin doları nasıl cebe indirdi?” başlıklı başyazıda, Trump ailesinin kripto paralardan yabancı yatırımlara, medya anlaşmalarından yabancı devlet hediyelerine kadar uzanan gelir ağları ayrıntılarıyla ortaya kondu.

NYT’ye göre bu tablo, yalnızca etik ihlalleri değil, ABD demokrasisinin meşruiyetini tehdit eden bir “çıkar düzenini” de gözler önüne seriyor.

“BAŞKANLIĞI SÖMÜRMEYE ODAKLANDI”

NYT yazısında Trump’ın başkanlık anlayışı şu ifadelerle tarif ediliyor:

“Başkan Trump hiçbir zaman ülkesinin kendisi için ne yapabileceğini soran bir adam olmadı. İkinci döneminde de, ilkinde olduğu gibi, bunun yerine ülkesinin kendisi için neler yapabileceğinin sınırlarını zorluyor.”

Gazeteye göre Trump, başkanlığı kamu hizmeti olarak değil, kişisel kazanç üretme aracı olarak görüyor:

“Başkanlığı sömürmeye tüm enerjisini ve yaratıcılığını harcadı; insanların, şirketlerin ve diğer ülkelerin, hükümet gücünü kendi çıkarlarına hizmet ettirmek umuduyla ceplerine ne kadar para koymaya hazır olduklarını keşfetmeye yöneldi.”

BAŞKANLIK MAKAMINI KULLANARA EN AZ 1,4 MİLYAR DOLAR KAZANDI

NYT’nin haber kuruluşlarının analizlerine dayandırdığı hesaplamaya göre:

“Trump, başkanlık makamını kullanarak en az 1,4 milyar dolar kazandı. Bu rakamın eksik olduğunu biliyoruz, çünkü kazançlarının bir kısmı kamuoyunun gözünden gizli kalıyor.”

Gazete, bu rakamın alt sınır olduğunu, gizli kalan kazançlar nedeniyle gerçek tutarın daha yüksek olabileceğini özellikle vurguluyor.

YABANCI YATIRIMLAR, DEVLETLERLE İÇ İÇE PROJELER

Trump Organization’ın yurtdışındaki projeleri yazının önemli başlıklarından biri:

“Umman’da bir otel. Hindistan’ın batısında bir ofis kulesi. Riyad’ın dışında bir golf sahası… Bunlar, Trump Organization’ın yurtdışında sürdürdüğü 20’den fazla projeden yalnızca birkaçı”

NYT, bu projelerin çoğunun yabancı hükümetlerin onayı ve desteği olmadan mümkün olmayacağına dikkat çekiyor. Haberde Vietnam örneği öne çıkarılıyor:

“Yönetim, Trump Organization’ın Hanoi dışında 1,5 milyar dolarlık bir golf kompleksi için temel atmasından yaklaşık bir ay sonra Vietnam’a yönelik tehdit ettiği gümrük tarifelerini düşürmeyi kabul etti.”

AMAZON, MEDYA ŞİRKETLERİ VE “OLAĞAN DIŞI” ÖDEMELER

Trump ailesinin, Melania Trump hakkında çekilecek bir belgesel için Amazon’dan aldığı ücret de yazıda yer alıyor:

“Trump ailesi, Melania Trump hakkında çekilecek bir belgesel için Amazon’dan 28 milyon dolar cebe indirdi.”

NYT, Amazon’un bu proje için piyasa koşullarının çok üzerinde ödeme yaptığını ve bunun siyasi bağlamdan bağımsız düşünülemeyeceğini aktarıyor.

Ayrıca büyük teknoloji ve medya şirketlerinin Trump’a yaptığı uzlaşma ödemeleri de dikkat çekiyor:

“Büyük teknoloji ve medya şirketleri, Trump’ın yeniden seçilmesinden bu yana toplam 90,5 milyon dolar tutarında uzlaşma ödemesi yaptı”

KATAR’DAN 400 MİLYON DOLARLIK UÇAK

Gazetenin en çarpıcı örneklerinden biri ise Katar’ın Trump’a hediye ettiği uçak:

“Başkan Harry Truman 1953 yılında görevinden ayrıldığında, bir arabası bile yoktu. Eşiyle birlikte trenle Missouri’ye döndü ve bir süre ordudan aldığı emekli maaşıyla yaşadı. Kamu hizmetini ticarileştirdiğini düşündüğü hiçbir işi kabul etmedi ve “Onların Harry Truman’ı işe almakla ilgilenmediklerini, eski ABD başkanını işe almak istediklerini biliyordum” dedi. Trump, görevinden ayrıldığında Katar’dan hediye olarak aldığı 400 milyon dolarlık Boeing 747’yi de yanında götürmeyi ve başkanlık kütüphanesinde sergilemeyi planladığını söyledi.”

Trump’ın bu hediyenin politik etkisini inkâr etmediği de yazıda hatırlatılıyor.

KRİPTO PARALAR: EN BÜYÜK GELİR KAPISI

NYT’ye göre Trump ailesinin en büyük kazancı kripto paralardan geldi:

“Trump ailesi, çeşitli kripto paralar üzerinden en az 867 milyon dolar kazandı.”

Gazete, bu sistemin yabancı aktörlerin ve çıkar gruplarının başkana dolaylı yoldan para aktarmasına imkân tanıdığına dikkat çekiyor.

“BU SADECE YOLSUZLUK DEĞİL, DEMOKRATİK ÇÖKÜŞ”

Metin, Aristoteles’e atıfla, kamusal yarar yerine kişisel kazancı hedefleyen yönetimlerin biçimsel olarak “cumhuriyet” kalsa bile içinin boşaldığını savunuyor. Böyle bir düzen yalnızca devleti değil, toplumu da yozlaştırır; yurttaşlar hukuka ve demokrasiye olan inançlarını yitirir. Yazı, Trump döneminde ABD’nin bu tür bir demokratik aşınma riskiyle karşı karşıya olduğunu ileri sürüyor.

“Yolsuzluk kültürü son derece yıkıcıdır; çünkü bu yalnızca kamu yararına yönetimden bir sapma değil, aynı zamanda devletin demokratik meşruiyetinin yok edilmesidir.”