Çocuk emeğine ‘stajyerlik’ sömürüsü

Ankara Tabip Odası, stajyerlik adı altında sömürülen çocuklara dair yaptığı açıklamada, stajyerliğin ucuz emek deposu olarak görüldüğünü dile getirdi.

Ankara Tabip Odası İşçi Sağlığı ve İş Yeri Hekimliği Komisyonu sömürü odaklı büyüme stratejilerinin ölüm getirdiğine vurgu yapan bir açıklama yayınladı. Açıklamada stajyer olarak çalıştığı gemide iş cinayetinde hayatını kaybeden 19 yaşındaki Mustafa Koç’un iş cinayetinde yaşamını yitiren on binlerce işçiden bir tanesi olduğu hatırlatıldı. Açıklamada, “Stajyer işçilerin kullanılmasını yaygınlaştıran en önemli faktör, “beceri eğitimi” adıyla sömürülen çocuk işçilerin, stajyerlik sigortaları ile asgari ücretin üçte biri olan maaşlarının büyük bir bölümü devlet bütçesinden karşılanmasıdır” denildi.

‘BECERİ EĞİTİMİ’ ADIYLA SÖMÜRÜ

Stajyerliğin, mesleki eğitim teriminin arkasında çocuk emeğini sömüren yaygın çalıştırma biçimi olarak tanımladığı açıklamada şu ifadeler yer aldı: “Stajyerlik yapan çocuk işçilerin pek çoğu işçi sağlığı ve iş güvenliği önlemlerinin alınmadığı işyerlerinde ve sosyal güvenlik mekanizmalarının koruması olmadan çalışmaya mecbur bırakılmaktadır.

Stajyer işçilerin kullanılmasını yaygınlaştıran en önemli faktör, “beceri eğitimi” adıyla sömürülen çocuk işçilerin, stajyerlik sigortaları ile asgari ücretin üçte biri olan maaşlarının büyük bir bölümü devlet bütçesinden karşılanmasıdır. Ne var ki, meslek ve teknik liselerden fabrikalara staj için gelen öğrencilere mevzuatta belirtildiği üzere “beceri kazandıracak eğitim” verilmediği gibi, yetişkin işçilerin yaptığı işlere yapmaya zorlanmakta, çoğu zaman angaryaya maruz bırakılmaktadır.”

TEŞVİKLER CİNAYETLERİ ARTIRIYOR

Açıklamada işverenlere, çırak ve stajyer çalıştırmaya dönük teşviklerin çocuk işgücünü, iş kazalarının ve iş cinayetlerinin en fazla yaşandığı küçük işletmelere ittiği vurgulanırken orta ve küçük işletmelerin genel denetimler ve iş sağlığı ve iş güvenliği denetimlerinde en az denetlenen yerler olması da çocuk işçilere yönelik sömürüyü yoğunlaştırdığı ve kuralsız ve esnek çalışmayı artırdığı ifadeleri yer aldı.

Ayrıca Ankara İSİG Meclisi’nin Türkiye’de Çocuk İşçiliği ve Çocuk İş Cinayetleri Raporu’na da değinilerek şu bilgilere yer verildi: “2017 yılında dönemin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Mehmet Müezzinoğlu, “istihdam seferberliği” kapsamında 1 milyonun üzerinde yeni istihdam yaratıldığını açıklamasına karşılık SGK verileri incelendiğinde yaratılan yeni istihdamın kalıcı ve güvenceli istihdam olmadığını, işverenler tarafından ucuz emek deposu olarak görülen ve çocuk işçiliğinin bir başka boyutu olan çırak, stajyer ve kursiyerler olduğunu ortaya çıkmaktadır. SGK verilerine göre Mart 2016’da 393 bin olan çırak, stajyer ve kursiyer sayısı, Mart 2018’de 1 milyon 538 bine yükselmiştir.”

ÇOCUK İŞ CİNAYETLERİNE CEZA YOK

Çocukların çalıştırılması ve özellikle yaşanan iş cinayetlerinde de cezasızlığın oldukça yaygın görüldüğü hatırlatılan açıklamada bu durumun hem çocuk işçiliğinin hem de çocuk iş cinayetlerinin ortadan kalkmasının önünde engel oluşturduğu söylendi. Çocuk işçiliğinde ve çocuk iş cinayetlerinde görülen cezasızlığın nedenleri ise şöyle sıralandı:

“Yapılan soruşturmaların eksik ve özensiz olması, yargılama sırasında yapılan eksiklikler, yargı organlarının suçun vasfına ve ceza tayinine ilişkin yanlış değerlendirmeleri, yaşamını yitiren, zarar gören çocukların ailelerinin işveren ile anlaşma yoluna giderek şikayetlerinden vazgeçmeleri, yanlış değerlendirmelerle karar veren yerel mahkeme kararlarının ilgili savcılıklarca veya ailelerce temyiz edilerek üst mahkemeye taşınmaması şeklinde gözlenmektedir.”