28 Kanunusani’yi unutma!

10 Eylül 1920’de Türkiye Komünist Fırkası’nın kurulmasının ardından, parti merkezince Anadolu’daki Millî Mücadele’ye katılma kararı alındı. Bu karar doğrultusunda, aralarında Genel Başkan Mustafa Suphi ve Genel Sekreter Ethem Nejat’ın da bulunduğu ilk Merkez Komitesi üyeleri olmak üzere toplam on beş kişi Anadolu’ya doğru yola çıktı.

Bu süreçte, işgale karşı Anadolu’da savaşmak üzere Sovyetler Birliği’nde bulunan Türk askerlerden bir Bolşevik Taburu oluşturuldu ve Anadolu’daki Kuvay-ı Milliye komutanlığının emrine verilmesi planlandı. Ancak bu birliğin birlikte savaşması mümkün olmadı; askerler farklı birliklere dağıtıldı.

1921 yılının Ocak ayında, TBMM’nin çağrısı üzerine Ankara’ya gitmek üzere yola çıkan Mustafa Suphi ve yoldaşları, Kars’ta resmî bir törenle karşılandı ve halktan yoğun ilgi gördü. Ancak Türkiye’de siyasi bir kargaşa yaratmak istedikleri şüphesiyle TBMM ve Doğu Cephesi Komutanlığı, heyeti Erzurum’a çağırdı.

Erzurum’da ise Mustafa Suphi ve yoldaşları, kışkırtılmış halk tepkisi ve hakaretlerle karşılaştı. Önceden hazırlanan bir plan doğrultusunda, “halkın saldırısından korunmaları” gerekçesiyle şehre sokulmadılar ve Trabzon’a gönderildiler.

Trabzon’da, Rus Sovyet Hükümeti Konsolosu Bagirov heyeti karşılamak üzere hazırlık yapmış ve 28 Ocak’ta gelişlerini beklemişti. Ancak Mustafa Suphi ve arkadaşları, kendilerini bekleyenlere gösterilmeden Trabzon iskelesinde bir motora bindirilerek Batum’a gönderilmek üzere yola çıkarıldı. Kısa süre sonra arkalarından hareket eden Yahya Kâhya’nın adamları, Sürmene açıklarında Mustafa Suphi, Ethem Nejat ve yoldaşlarını katledilerek cesetlerini Karadeniz’e attı.

Mustafa Suphi ve yoldaşlarının anısı bugün sosyalizm mücadelesinde yaşamaya devam ediyor.