AİHM, Türkiye’yi “Anayasal hakların engellenmesinden” 134 kez mahkum etti

Türkiye’nin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) karnesi, AKP hükümetleri döneminde dikkati çeken oranda bozuldu. Türkiye, AKP döneminde hemen her yıl AİHM’de hakkında en fazla ihlal kararı verilen ve en çok başvurunun yapıldığı ülkeler arasında yer aldı.

Türkiye’de, “Siyasi etkilerle alındığı” gerekçesiyle tartışma yaratan yargı kararları da AİHM karnesini kırıklarla doldurdu. Yurttaşın adalete olan güvenini sarsan mahkeme kararlarının yanı sıra toplumsal muhalefete yönelik baskıcı politikalar da AİHM verilerine yansıdı.

ÖZGÜRLÜĞE ENGELLEME

BirGün’den Mustafa Bildircin’in haberine göre ifade özgürlüğü hakkının ardından Türkiye’de en çok yok sayılan Anayasal haklardan biri ise “Toplantı ve Gösteri Yapma Özgürlüğü” hakkı oldu. Anayasa Mahkemesi, 23 Eylül 2012 ile 31 Aralık 2025 döneminde, “Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı” kapsamında toplam bin 747 ihlal kararına hükmetti.

Türkiye’nin, “Toplantı ve gösteri yapma özgürlüğü hakkı ihlali” kapsamında AİHM’de de onlarca kez mahkûm edildiği görüldü. 2002-2025 döneminde Türkiye hakkında, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 11’inci maddesine aykırılık gerekçesiyle toplam 134 karar alındı.

2023’TE ZİRVE YAPTI

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin, “Toplantı ve gösteri yapma özgürlüğünü” düzenleyen 11’inci maddesine yönelik Türkiye hakkındaki ihlal 2023 yılında 16 karar ile zirveye çıktı. 2018 ve 2020 yılları ise 11’er toplantı ve gösteri yapma özgürlüğü ihlali kararı ile ikinci sıraya yerleşti.

Türkiye hakkında AİHM’den, “Toplantı ve gösteri yapma özgürlüğü ihlali” kapsamında 2002-2025 döneminde alınan 134 ihlal kararının bazı dönemlere göre dağılımı şöyle kaydedildi:

2003-2007: 20

2008-2012: 32

2013-2017: 27

2018-2022: 33

2023-2025: 22

AİHS 11’İNCİ MADDE NEDİR?

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 11’inci maddesinde toplantı ve gösteri yapma özgürlüğü tanımlanıyor. Madde, “Herkesin barışçıl olarak toplanma hakkına sahip olduğunu”, şu ifadelerle anlatılıyor:

“Herkes barışçıl olarak toplanma ve dernek kurma hakkına sahiptir. Bu hak, çıkarlarını korumak amacıyla başkalarıyla birlikte sendikalar kurma ve sendikalara üye olma hakkını da içerir.”