Figüran

YILMAZ TALİHA

BirGün Gazetesi muhabiri Ebru Çelik’in, Kemal Kılıçdaroğlu CHP’sinin yaptığı bir toplantıya oyuncu ajanslarından ücretli insan taşındığı iddia ettiği haberi birkaç gündür gündemde.

Kısaca hatırlatırsak, Ebru Çelik, “Kılıçdaroğlu’nun rozet töreninde skandal: Yüzlerce figüran parayla törene taşındı” manşetiyle verilen haberinde, “CHP’nin başına mahkemenin mutlak butlan kararıyla atanan Kemal Kılıçdaroğlu’nun katıldığı CHP üye katılım töreninde salon figüranlarla dolduruldu” diye yazmış ve bu kişilerin ajanslar tarafından 950 TL karşılığında salona getirildiğini belirtmişti.

Ebru Çelik söz konusu ajansların WhatsApp gruplarından yaptıkları bir parti söyleşisine katılacak yardımcı oyuncu arandığına dair ilanlardan birine başvurmuş ve 950 TL “nakit ödeme” vaat edilen bu işe Trump Tower önünde toplanan başka insanlarla birlikte gitmiş ve olan biteni haberleştirmişti.

Sonrasında bazı televizyon kanalları da söz konusu ajanslar ve katıldığı iddia edilen insanlarla görüşmeleri de yayımladılar.

Asıl gümbürtü de bundan sonra koptu. Kemal Kılıçdaroğlu ekibi özellikle de organizasyondaki konuşma ve hareketleri de tepki alan Gürsel Tekin bunun iftira olduğunu, BirGün ve diğer yayınlara dava açacaklarını açıklayan bir basın toplantısı yaptı. Barış Yarkadaş ve başka “Butlan CHP’si ekibinden kişiler de bu iddiaları yalanlayan çıkışlar yaptılar.

Sonrasında iddiaları doğrulayan fotoğraf, video, röportajlar ortaya çıkınca çark ederek, olayın komplo olduğu, zaten o kişileri içeri almadıklarını da söylediler.

BirGün, muhabirine ve yaptıkları habere sahip çıkarak hiçbir şekilde geri adım atmayacaklarını açıkladı.

Bu hayhuy içerisinde kimsenin aklına “kim bu figüran denilen kişiler ve neden bu ücret karşılığında oradalar?” demek gelmedi.

BirGün ve diğer yayın organlarında, sosyal medyada yazılanlara göre atanamayan öğretmenlerin, öğrencilerin, emeklilerin, 950 TL karşılığında bu ve benzeri işlere neden gittiği, nasıl bir organizasyonla hareket ettikleri gelmemiş gibiydi. Birçok sosyal medya kullanıcısı “figüran” lara kızıyor. O para karşılığında böyle bir işe “alet” olmalarını eleştiriyordu.

Paranın miktarı da şaşırtıcı gelmişti. 950 TL…

Buradan başlayabiliriz.

Ama önce “figüran” meselesine de açıklık getirelim.

26.12.2013 – 28863 (Mükerrer) sayılı. Resmi Gazetede yayımlanan Ulusal Meslek Standardına göre Figüran ,” iş sağlığı ve güvenliği ile çevre koruma önlemlerine uyarak ve mesleki iş organizasyonunu yürüterek, yönetmenin veya yardımcısının yönlendirmelerine göre figüranlık yapan ve mesleki gelişim faaliyetlerine katılan kişidir. “

Yine bu standarda göre Figüran (Seviye 3) tiyatro, opera, bale projelerinde genellikle kapalı, sinema ve medya projelerinde hem kapalı hem de açık alanlarda çalışır. İşlerin özelliklerine göre hareket halinde çalışır ve soğuk, yağmur, kar, sıcak, rüzgâr gibi iklim koşullarından etkilenebilir.”

“Çalışma saatleri esnek olabilir ve zaman zaman işin özelliğine göre gece çalışmaları söz konusudur. Mesleğin icrası esnasında, işlerin özelliklerine göre iş kazası, yaralanma, sağlık sorunları oluşma ve fiziki ve psikolojik olarak yıpranma riskleri bulunmaktadır. Bu risklerin tamamen bertaraf edilmesi ve önlenebilmesi için işveren tarafından gerekli önlemler alınır. Risklerin tamamen ortadan kaldırılamadığı durumlarda işveren tarafından sağlanan uygun kişisel koruyucu donanımı kullanarak çalışır.”

Filmlerde, dizilerde gördüğümüz, arkada yürüyen insan, kafede oturanlar, hastane sahnelerinde “bu nasıl hastane doktorlar, hemşireler habire yürüyor “ dediğimiz kişiler. Bazen de birkaç kelime ile “diyalog yapanlar…

“Hastamızın durumu stabil…”

Figüran, ya da setlerde çalışanların biraz da kendi durumlarını görmelerini engellemek üzerek geliştirdikleri jargonla “fgr”ler, şimdilerde “yardımcı oyuncu” olarak anılsalar da, çalışma saatleri dizi ve sinema çekimlerinde 12 saat, reklamlarda 16 saat olarak ortalamaya sokulmuş, bu işleri yapan ve ajans denilen şirketlerde günlük olarak çalışan, SGK ve vergi meseleleri de oldukça karışık bir “iş”

Sektörün çoğunluğu İstanbul’da ve özellikle Mecidiyeköy’de… Kısa bir araştırmayla bunlara ulaşabilirsiniz. Kendi içinde “dürüst” çalışanı da var, dolandırıcısı da…

Ama esasen ciddi bir sömürü çarkının ilk adımı…

İşsiz gençler, harçlık çıkarırımdiye gelen öğrenciler, geçinemeyen emekliler, atanamayan öğretmenler…

“Artist olacam”, “benim olanlardan ne farkı var” diyenler de var elbette ama bu konunun özüne dair değil.

NİYE 950 TL?

Mecidiyeköy’de sektörün en büyüklerinden birisinin toplanma alanı olarak kullandığı kafenin duvarlarında birçok uyarı ve kuralların yazıldığı çerçeveli yazılar asılı duruyor. Burada her yıl asgari ücret belirlendikten sonra söyle bir yazı da asılıyor…

“Bu sene set ücretine şu kadar TL zam yaparak şu kadar TL’ye çıkardık.”

Örneğin bu sene 950 TL olmuş. Çünkü asgari ücret 28.075,50 TL oldu ve günlük 935,85 TL ye tekabül ediyor. Ajanslar bu sene yuvarlama yaparak bu ücreti 950 TL olarak belirlemişler.

Ajansa kayıt olup gidilen iş başına bu ücret verilir. On senedir yapsanız da ücret aynıdır. Bazı ajanslar kayıt parası, fotoğraf parası vb. şeyler talep eder. Bazıları bir ya da iki setinizin parasını vermeyerek giriş ücreti almadık deseler de bir kesinti yaparlar.

Ödemeler bir genelleme olarak peşin değildir. Bir sonraki ayın içinde belirlenen günlerde ödeme yapılır.

Ebru Çelik haberindeki nakit ödeme ise sömürü çarkının bir başka parçası olarak karşımıza çıkar. “Alt ajans” denilen çoğunlukla herhangi bir şekilde vergi kaydı olmayan kişiler başta WhatsApp olmak üzere sosyal medya üzerinde açtıkları gruplarda ilan yayımlayarak istenen figüranları sağlarlar yapım firmalarına

Vergi, SGK, fatura, resmi kayıt vb. işler karışık bir işleyişe sahip.

Bunu “araştırmacı gazeteci” arkadaşlara bırakmak gerekir herhalde…

Başa dönersek, CHP içindeki tepişmeye düzen muhalefetinin yerleşmek isteği alana dair yaptıkları ayak oyunlarına denk düştüğü için dikkatleri üzerine toplayan “Figüran” meselesi aslında tüm burjuva parti ve siyasetçilerin çokça kullandıkları bir şey…

Reklamlardaki binlerce “AKP’li”, Kılıçdaroğlu ile el ele yürüyen insanlar…

Bir başka örnek olarak AKP mitinglerine, açılışlara taşınan ajanslar eliyle ya da bunun yerine geçmek üzere okul müdürlerinin, belediye başkanlarının, kurum yöneticilerinin talimatlarıyla taşınan insanlar da işlerini kaybetme korkusuyla, haberi olmadan, figüran olarak katılıyorlar o toplantılara…

Figüran olarak çalışana “ne işin var orada” demeden örgütlenip başroldeki sömürgenlere karşı mücadele etmek gerekiyor.