İstanbul Barosu Genel Kurulu: Doğru soru nedir?

Birçok kişi ve grup tarafından yapılan tespite katılıyorum: Kocasakal ve ekibi seçimi hamaset ile kazandı. Peki, niye bu şekilde ifade ediliyor? Çünkü, Ümit Kocasakal tüm genel kurul süreci boyunca herhangi bir mantıksal temeli olmayan, “duygulara” hitap eden bir söylemle hareket etti. Esas önemlisi ise, eleştirdiğinin yerine ne koyacağını hiç ifade etmedi. Ya da edemedi.

BİLGÜTAY HAKKI DURNA

İstanbul Barosu seçimleri değil, İstanbul Barosu Genel Kurulu. Bu şekilde ifade etme ihtiyacı duyuyorum. Çünkü neredeyse herkes seçimlere ve sonuçlarına odaklanmış durumda. Kuşkusuz seçimler önemli. Gruplar kazanıp, programlarını yönetimde hayata geçirme hedefi taşıyorlar. Bununla birlikte, yalnızca seçime odaklanılması, genel kurul faaliyetinin “biçimsel” bir ritüele indirgenmesi, son tahlilde apolitik bir anlayışa yol açmakta. Bunun bir sonucu da mutlak olarak ittifak siyasetini kabul etmek ya da buna mahkûm olmak. Aksi durumda, gelinen noktada, seçimi kazanmak pek mümkün gözükmüyor. İttifak siyaseti ise programları bulanıklaştırıyor. Seçim kazanılamazsa programlar hayata geçirilemiyor. Kazanılsa, bu haliyle bulanık programlara mahkûm kalınıyor. Bir kısır döngü…

Her seçim döneminin bir tartışma başlığı da genel kurula katılan seçmen sayısı. Kuşkusuz katılımın daha yüksek olması beklenir. Ama, her dönem, kaybeden grupların, kazanan gruba yönelik, “ama avukatların toplam şu kadarını temsil ediyorlar” yaklaşımının da bir sınırı olmalı. Neredeyse istisnasız tüm gruplar, seçimi kazanıp kaybetmelerine göre bu tartışmada yer tutuyorlar.

Avukat Hakları Grubu (AHG) bu tartışmaya bu sene bir öneri ile katıldı. Öneri adliyelerde sandık kurulması, seçimin adliyelere yayılması yönünde idi. Bu yönde seçim kurulu başvurusu da yapıldı. AHG genel kurula katılan avukat sayısının oldukça düşük olduğunu, esasen de İstanbul gibi büyük bir şehirde sandığa ulaşılamadığını ifade ederek, 3 merkezi adliyeye sandık kurulmasını önerdi. AHG önerisini ayrıntılandırmış ise de ben bu bilgiye sahip değilim. Bu nedenle okuduğum haliyle şu soruyu sorma ihtiyacı duyuyorum: Genel kurul oylamadan mı ibaret olacak? Böylesi bir öneri demokrasiyi oya indirgeyip, siyasetten, örgütten yalıtan bir tarza dönüştürmek değil mi? Öneriyle seçime “katılan” sayısı artmakta ama “katılım” ortadan kalkmakta! Oysa bir genel kurulun siyasi, demokratik ve katılımcı bir şekilde kotarılması seçilen yönetimin de daha sağlıklı bir şekilde çalışmasını sağlayacaktır.

Demokrasi seçimlerde oy kullanmanın yanında, esasen iki seçim arasında katılımcı mekanizmaların da hayata geçirilmesidir. Ne yazık ki, bu konuda yönetime gelen hiçbir grubun sicili parlak değildir. Bu da aslında (bu yazının konusu olmamakla beraber, kısa bir not olarak ifade edeyim), grupların kendilerine (programlarına) güven ile ilgilidir.*

GENEL KURULUN MUHASEBESİ

İstanbul Barosu’nun 128. Olağan Genel Kurulu tamamlanalı üç hafta kadar oldu. Seçimi, başkan adayları Ümit Kocasakal olan Cumhuriyetçi Güç Birliği kazandı. İttifak, Önce İlke Çağdaş Avukatlar Grubunun (ÖİÇAG – Önce İlke) sürekli bölünmesiyle ortaya çıkan gruplardan ikisi ile ülkücü bir ekip olan İstanbul Milliyetçi Avukatlar Grubu (İMAG) tarafından oluşturuluyor. Bu ittifakın en tartışılan boyutu İMAG’ın da bir bileşen olarak yer almasıydı. Kocasakal’ın kendinden menkul bir solculuğu olduğu biliniyor. Daha doğrusu kendi tanımladığı bir solculuğu var. Bu kendisinin bileceği bir husus. Ancak hatırlatmak gerekiyor ki, İMAG’ın temsil ettiği siyasi kimliğin sol ile yan yana gelmesi söz konusu olamaz. Bu durum Kocasakal’ın bu başlıkta zayıf bir tarih bilincine sahip olduğunu göstermekte. Önce İlke içerisinde, Ümit Kocasakal ve ekibinin bu tercihinden dolayı Cumhuriyetçi Güç Birliğine oy vermeyenler olduğu da biliniyor.

Birçok kişi ve grup tarafından yapılan tespite katılıyorum: Kocasakal ve ekibi seçimi hamaset ile kazandı. Peki, niye bu şekilde ifade ediliyor? Çünkü, Ümit Kocasakal tüm genel kurul süreci boyunca herhangi bir mantıksal temeli olmayan, “duygulara” hitap eden bir söylemle hareket etti. Esas önemlisi ise, eleştirdiğinin yerine ne koyacağını hiç ifade etmedi. Ya da edemedi. Oysa, bir tartışmanın ciddiyeti, hele adaysanız, eleştirirken yerine ne koyduğunuz ile de ilgilidir.

Cumhuriyetçi Güç Birliği “ulusalcı” bir ekip olarak tanımlanıyor. Sanırım kendileri de buna itiraz etmezler. Aksine, özellikle içlerinde yer alan Önce İlke ekipleri kimliklerinde bunun yazdığını sık sık ifade de ediyorlar. Ancak, ilginç değil mi, tüm seçim süreci boyunca çalışmalarının merkezine “bölücülük” siyasetini koyan ulusalcı bu ekip, neredeyse laiklik başlığını ve siyasi iktidar eleştirisini ağzına almadı.** Çözüm sürecine karşısınız ama siyasi iktidar eleştiri konunuz olmuyor. Yine, bu ittifaka oy veren seçmen kitlesi içerisinde laikliği toplumsal yaşamın güvencesi ve toplumun ilerlemesi için temel unsur olarak gören devasa bir kesim bulunmakta. Ama bu iki başlık sizin için seçim çalışmanızda önem sıralamasında altlarda yer alıyor. Bu husus dikkate değer. Peki, ulusalcı bir ekibin aynı zamanda kamucu olmasını beklersiniz, değil mi? Bence beklemeyin. İddiam şudur ki, ülkemizdeki “ulusalcı” siyasi ekiplerin büyük çoğunluğu liberaldir. Barolardaki “ulusalcı” ekipler de bundan azade değildir. Avukatlık mesleğinde yaşanan dönüşüm, sermayenin müdahalesi, işçi avukatlık vb. başlıklarda bugüne kadar kim ne demiş ne diyor, biraz dikkatlice bakılırsa bu husus görülecektir. Bu konuyu da bir tartışma başlığı olarak not etmiş olayım.

Arada çok kısa olarak, seçimlerde üçüncü olan Cumhuriyet Avukatları Grubuna dair de bir not paylaşmak istiyorum. Cumhuriyetçi Güç Birliği ile isim kardeşliğinin yanında, siyaset yapma tarzı olarak hamasette de ortaklaştıklarını düşünüyorum. Ancak, yeni grup olmalarından dolayı olsa gerek, bunu inceltilmiş bir şekilde değil “şablon” kavramlarla yaptılar. Yine, avukatlık mesleğinde yaşanan dönüşümlere ilişkin görüşlerini de daha “şeffaf” bir şekilde paylaştılar. Bu anlamda aslında iki grup birbirinden çok farklı değil. Yeni bir grup ve kendilerine nasıl bir yol çizecekler, hep beraber göreceğiz.

Baro başkanı olan İbrahim Kaboğlu’nu tekrar aday gösteren Değişim İçin Avukatlar (DİA) ise ikinci olmalarına rağmen, yönetimi kaybettikleri için esasen seçimin de kaybedeni durumundalar. Çağdaş Avukatlar Grubu (ÇAG), Özgürlükçü Demokrat Avukatlar (ÖDAV), Katılımcı Avukatlar (KAV) ile bir dizi sol, sosyalist ekip ve bağımsız solculardan oluşan bir ittifak olan DİA, yazının başında değindiğim “ittifak siyasetinin programları bulanıklaştırması” olgusunun en belirgin örneği. Bunun bir yansıması olarak da bir türlü konsolide olamayan ittifak içerisinde yaşanan iç tartışmalar ayyuka çıktı. Bu durum yönetimde bulundukları iki yıl boyunca çalışmalarını etkilerken, seçim sonuçlarına da yansıdı. Sanırım, DİA yan yana gelmenin birlikte hareket etmek için yeterli olmadığının güncel bir örneği oldu.

Seçime giren gruplardan olan Avukat Hakları Grubu ile ilgili kısa bir değerlendirme ile bu bölümü bitiriyorum. AHG’nin başkan adayı, diğer iki başkan adayı gibi, akademisyen yönü öne çıkan Korkut Kanadoğlu idi. Kişisel olarak, “başkan adayı avukat olmalı, akademisyen başkan adayı meslek sorunlarına yabancıdır” yaklaşımına katılmıyorum. Baro yönetimine talip olmanın bir ekip işi olduğunu, kolektif bir çalışma gerektirdiğini ve esasen de bir programa dayanması gerektiğini düşünüyorum. “Avukat başkan adayı” yaklaşımının ise bu şekilde formüle edilmesinin “başkancı” bir tarz olduğu kanaatindeyim. Ancak, söz konusu olan AHG. Akademisyen bir başkan adayının grup açısından, varlık sebebinin inkârı olduğu kanaatindeyim. Bu durumun ise önceki senelere göre daha az oy almalarından daha önemli olduğunu düşünüyorum. Tabii, Korkut Kanadoğlu’nun da ilk başta bir ittifakın adayı olduğunu, sonrasında sürecin başka bir şekilde ilerlediğini de unutmamak gerekiyor.

İstanbul Barosu’nun bu sene yapılan genel kuruluna 9 aday/grup katıldı. Yani, yukarıda ifade edilenlerin dışında seçime başka gruplar da katıldı. Ancak, amaçladığım çerçeve nedeniyle bu yazıda yer almadılar.***

SORULARA DÖNERSEK

Bu seçimin en göze batan “yeniliklerinden” biri söylemde yaşanan nitelik sorunu idi. Sosyal medyadaki “meslektaş” trollerin tezahüratları ne yazık ki kısmi de olsa genel kurul salonuna da taşındı. Hatta tezahüratlarını fiziki güç gösterisine taşıma heveslisi olanlar dahi vardı. Sanırım grupların çevre kirliliği hassasiyeti ile ortaklaşarak afiş asmama kararından önce bu konuda bir yol yöntem bulmaları gerekiyor.

Bu tablonun bir adım ötesi ise yukarıda da bahsettiğim hamaset içeren söylemler. Adayların niyeti bu olmayabilir. Ama bu değirmene su taşıdıklarını da bilmeleri gerekiyor. En göze batan örnek ise, Kürt avukatlar ile fikri bir tartışmayı tercih etmek yerine düşmanlık üreten bir söylemin kullanılmasıydı. Seçimler sonrası İstanbul Barosu’nun yeni yönetimi ve bir dizi baro tarafından yapılan ilk açıklamalar, bu tarzın bir seçim aracı olmasının ötesinde süreklileşecek bir yaklaşım olacağına işaret etmekte.

Tüm bu söylenenlerin yanında, adayların hamaset içeren söylemlerinin seçmen nezdinde bir karşılık bulduğunu da kabul etmek gerekiyor. Ve bu yöntemi kullanan ekiplerden biri seçimi kazandı. İşin kuşkusuz sosyolojik bir boyutu bulunmakta. Ama (yalnız) buradan yapılacak bir değerlendirme eksik kalacaktır. Esasen, iğneyi kendimize batırmamız gerekiyor.

Seçime giren sol ekipler cumhuriyet fikri ile kurdukları “anlaşılamaz” ilişkiye dair artık düşünmeye başlarlar mı, bilemiyorum. Cumhuriyetçi kitlenin ilerici değerler ile barışık olmadığı söylenebilir mi?

Yine, avukatlık mesleğinde yaşanan dönüşümün getirdiklerine dair sol siyasetten daha sağlıklı bir yaklaşım geliştirebilecek bir yapı var mıdır?

Ya da tüm grupların/adayların 7. kat sorunsalına “gerçekçi” bakışı ve çözüm önerileri nedir? Gerçekten merak ediyorum.****

Sorular çoğaltılabilir. 2026 İstanbul Barosu Genel Kurulunun gündeminden hareketle, yazının sınırlarını da daha fazla zorlamamak için bunlarla yetindim. Sorular ortadadır. Ama, esasen, tüm bu başlıklarda süreklileşmiş, örgütlü ve dayanışmacı bir siyaset üret(e)mezseniz meydan başkalarına kalır. Oysa, cumhuriyetçilik bu yazıda dillendirilen hamaset ve düşmanlık üreten milliyetçilikten koparılıp yurtsever, ilerici bir kanala taşınabilir, işçi, genç avukatların gündemleri ile de kaynaştırılabilir.

Avukatlık mesleğinin güncel sorunları aşağı yukarı bellidir. Bu başlıklara dair hiçbir adayın/grubun samimiyetsiz bir yaklaşım içerisinde olduğu söylenemez. Ama, keşke bu yeterli olsaydı. Esas olan, bu sorunlara hangi pencereden baktığınızdır. Bu, “çözüm” önerilerinizi de belirleyecektir.

Durduğunuz yer gördüklerinizi belirler!*****

*  2026 Genel Kurulunda seçime katılım oranı %44,1 oldu. Bu sene seçimi kazanan grup, oyların %34,05’ini, toplam seçmenin ise %14,9’ünün oyunu aldı.

** Haksızlık yapmayayım, yalnızca Cumhuriyetçi Güç Birliği değil, grupların neredeyse hiçbiri bu başlıkları pek dillendirmedi. Genel Kurul sürecinde laiklik başlığı ile siyasi iktidar eleştirisi neredeyse konu olmadı.

*** Kişisel olarak, Başkanlık seçiminde Korkut Kanadoğlu’na, kurullar ve delegasyonda ise karma bir listeye oy verdim. Bu tarzın sonuç alıcı olduğunu ise asla söyleyemem.

**** Adliye girişlerinde avukatlara yönelik sıradanlaşan kısıtlamalar bir yana, avukatlar Çağlayan Adliyesi’nde (ve artık diğer adliyelerde de), 7. katta ek kısıtlamalarla karşılaşıyorlar. Yazıda 7. kat sorunsalı ile kastedilen, bu bağlamda, “avukatsız adliye” projeleridir.

***** Bu yazının konusu olmadığı için, başka platformlarda tartışmak üzere bir dipnot olarak bırakmak istiyorum: Avukatların örgütlü mücadelesinin tek zemini baro siyaseti değildir. Ülkede siyasetin alanı her noktadan daralırken, bu başlıkta eksik kalmadı. Tekrardan başkaca zeminlere dair de düşünmeye başlamamız, buralardaki araçları güçlendirmemiz gerekir diye düşünüyorum.