Sosyalist Prekazi’nin ardından

İşte bugün, hangi takımın taraftarı olursa olsun kalbi eşitlikten, özgürlükten, kardeşlikten yana atan herkesin arkasından ağladığı Prekazi, o aykırılardan biridir.

Alev Doğan

Oyun olmaktan çoktan çıkmış, sermaye ile son derece entegre bu futbol düzeninde, “aykırı” isimlere rastlamak zordur. Burada aykırıdan kastım, eğri zamanda bile doğru yerde durabilenlerdir. İşte bugün, hangi takımın taraftarı olursa olsun kalbi eşitlikten, özgürlükten, kardeşlikten yana atan herkesin arkasından ağladığı Prekazi, o aykırılardan biridir. Kimin kalbi kırılmaz, NATO denen barbarlar sürüsünün parçaladığı ülkesini yad ederken sesi titreyen ve “Öldüğümde de Yugoslav kalacağım” diye birisinin gidişiyle.

AKTİF FUTBOL YAŞAMI

Prekazi’nin hikayesi şimdilerde bir tarafında Kosova diğer tarafında Sırbistan bayraklarının dalgalandığı tek bölünmüş şehri Mitroviça’da 18 Ağustos 1957’de başlıyor. Müslüman bir Arnavut aileden geliyor.

Prekazi, 1974’te Partizan öncesinde kısa bir süre Remont’un altyapısında forma giyiyor ve büyük bir yetenek olarak dikkat çekiyor. Partizan’da yaklaşık on yıl geçirirken 1977-1978 ile 1982-1983 lig şampiyonluklarının yanı sıra 1978’de Mitropa Kupası’nı kaldırıyor. Yönetimle yaşadığı anlaşmazlığın ardından Hajduk Split’e geçiyor ve burada UEFA Kupası yarı finaline çıkan kadroda yer alıyor.

Split’teki bir yılın ardından ABD’nin yolunu tutan Prekazi, Baltimore Blast takımında “Jeff Prekazi” adıyla altı ay boyunca kapalı salon futbolu oynuyor. Srboljub Stamenković ve Reşad Kunovac gibi isimlerle aynı takımı paylaşıyor.

Zoran Simović’in davetiyle 1985-1986 sezonunda Galatasaray’a imza atan Prekazi; 1987 ve 1988’deki lig şampiyonluklarında büyük rol oynuyor. Özellikle 14 yıl aradan sonra gelen şampiyonlukta Eskişehirspor’a attığı frikik ve 15 Mart 1989’da Monaco’ya 37 metreden kaydettiği unutulmaz gol hafızalara kazınıyor. Galatasaray formasıyla 174 lig maçında 40 gole imza atıyor.

1991’de sarı-kırmızı takıma veda edip Altay’a transfer oluyor. İki takımın karşılaşmasında taraftarların “Seni Unutamam” tezahüratı karşısında gözyaşlarını tutamayarak sahayı terk ediyor. Bakırköyspor deneyiminin ardından 1993’te ülkesine dönüyor ve Sırbistan 3. Ligi ekibi FK Trudbenik Belgrad’da oynayarak futbol kariyerini noktalandırıyor.

“KAPİTALİZM BİR HIRSIZLIK DÜZENİ”

Kapitalizmin bir hırsızlık düzeni olduğunu söyleyen sosyalist Prekazi’nin çocukluk kahramanı Che Guevara. Onur Bayrakçeken’le birlikte hazırladığı Mylos Kitap’tan çıkan Prekazi Vurdu Gol Oldu adlı söyleşi kitabında kapitalizm denen insana aykırı bu düzeni şöyle tarif ediyor:

“İnsanlar ter akıtarak mı zengin oluyor? Hayır, hırsızlıkla. Su ya, su satıyorsun! Su nereden çıkıyor? Dünyanın değil mi o? Herkes su alabilmeli. Okul bedava olmalı, doktor bedava, ilaç bedava olmalı.”

Klasik futbolcularla karıştırmayın onu. Blues’u, Rock’ı çok seviyor. Çürümüşlüğü ile bilinen şu futbol düzeninde kaç futbolcu var ki, Rousseau, Hemingway, Tolstoy okuyan. Aldığı suyu unutmayan bir çelik gibi ekliyor geçtiği tedirasatın kaynağını:
“İyi ki Yugoslavya’da doğmuşum. Çok şey öğrendim. Çünkü öğrenmek bedavaydı bizde. Şimdi her şey paralı oldu”

Socrates’ten Atahan Altınordu ve İlhan Özgen ile gerçekleştirdiği röportajda, “Telefonunuz hâlâ Yugoslavya Marşı ile çalıyor.” sorusuna şu yanıtı veriyor:
“Ben Tito’nun askeriyim. Bir kere her insan özgür olmak ister. Onun zamanında özgürdük. Pasaportumuzla her yere gidebiliyorduk, sokaklarda serbestçe yaşayabiliyorduk. Belki harcayacak çok paramız yoktu ama herkes mutluydu, gülüyorduk. Herkes birbirine yardım ederdi. Şimdi burada birisi düşse kimse dönüp bakmaz bile. “

Aynı röportajda Yugoslavya parçalandıktan sonra ne olduğunu da şöyle anlatıyor:
“Kaç bin kişi öldü, kaç bin kişi kaçtı, kaç ev yok oldu. Ne oldu? Faydayı kim gördü? İnsanları ayrıştırıp birbirine düşürdüler. Yok Hıristiyan, yok Katolik, yok Müslüman… Çok mu zor kardeşim birlikte yaşamak? Birbirine saygı göstermek zor mu? Farklılıkları sevmek zor mu? Ne olduğumuz alnımızda mı yazıyor?”

SONUÇ YERİNE

Prekazi ölümüne kadar ülkesinin yasını tuttu. O yüzden kalbi kırıkların en başında geliyordu. “Hırsızlar Yugoslavya’yı çaldılar” derdi. Ve tüm hayatını hırsızların çaldığı ülkesini anlatmaya adadı.
Sen çok yaşa Yugoslav Prekazi.
Adın güzel anılarda yaşayacak.